Tương Lai Chứng Khoán Việt Nam: Khi CCP, Nvdr Và Giao Dịch Không Nghỉ Trưa Đi Vào Hoạt Động
(ĐTCK) - Câu chuyện nâng hạng thị trường không chỉ dừng lại ở việc gỡ bỏ yêu cầu ký quỹ (Pre-funding). Để dòng vốn ngoại tỷ đô thực sự ở lại và phát huy hiệu quả, hạ tầng chứng khoán Việt Nam đang được tái cấu trúc mạnh mẽ với những sản phẩm và cơ chế vận hành tiệm cận chuẩn quốc tế.
Cơ chế CCP và Giao dịch xuyên trưa: Mở đường cho thanh khoản
Để giải quyết bài toán ký quỹ trước giao dịch (Pre-funding) – rào cản lớn nhất đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc vận hành mô hình Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được xem là điều kiện tiên quyết.
Trao đổi về lộ trình này, bà Phạm Thị Thùy Linh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường (UBCKNN), cho biết cơ quan quản lý đang tích cực phối hợp với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cùng các Sở giao dịch để triển khai mô hình CCP. Theo bà Linh, đây là chốt chặn quan trọng để quản lý rủi ro thanh toán khi cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài giao dịch mà không cần ký quỹ 100% tiền.
Bên cạnh đó, nhằm đồng bộ hóa thời gian giao dịch với các thị trường tài chính trong khu vực và tối ưu hóa dòng vốn ngoại, bà Linh cũng tiết lộ rằng UBCKNN đang nghiên cứu khả năng triển khai phiên giao dịch xuyên trưa. Nếu được áp dụng, cơ chế này không chỉ giúp tăng thanh khoản mà còn giảm thiểu rủi ro biến động giá trong thời gian nghỉ giữa phiên, đặc biệt khi các thị trường lớn như Hồng Kông hay Singapore vẫn hoạt động liên tục.
NVDR và Bán khống: Lời giải cho bài toán “hết room” và phòng vệ
Một trong những vấn đề đau đầu nhất của khối ngoại khi tiếp cận thị trường Việt Nam là giới hạn tỷ lệ sở hữu (room ngoại). Để tháo gỡ nút thắt này, đại diện UBCKNN khẳng định đang nghiên cứu triển khai Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR).
Thông qua NVDR, nhà đầu tư nước ngoài có thể sở hữu cổ phiếu và hưởng đầy đủ các lợi ích tài chính như cổ tức hay chênh lệch giá mà không bị giới hạn bởi trần sở hữu nước ngoài, do không nắm giữ quyền biểu quyết. Đây được xem là công cụ hữu hiệu giúp các cổ phiếu “kín room” như FPT, MWG hay nhóm Ngân hàng tiếp tục thu hút dòng vốn quốc tế.
Ngoài ra, bà Phạm Thị Thùy Linh cũng đề cập đến việc nghiên cứu triển khai nghiệp vụ bán khống (Short Selling). Sự xuất hiện của công cụ này sẽ giúp hoàn thiện cấu trúc thị trường, cho phép nhà đầu tư phòng vệ rủi ro và tăng tính thanh khoản hai chiều.
Mở cửa cho doanh nghiệp FDI niêm yết
Không chỉ dừng lại ở các doanh nghiệp nội, UBCKNN cũng đang xem xét cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Động thái này được kỳ vọng sẽ đa dạng hóa rổ hàng hóa trên sàn, mang đến cho nhà đầu tư thêm nhiều lựa chọn chất lượng từ khối ngoại.
Triển vọng dòng vốn và sự phân hóa sau nâng hạng
Đánh giá về tác động của việc nâng hạng, ông Huỳnh Hoàng Phương, Giám đốc Phân tích FIDT, nhận định rằng sự kiện này sẽ giúp thị trường Việt Nam được định giá lại ở mức P/E cao hơn hiện tại. Theo ông Phương, dòng vốn ngoại đổ vào sau nâng hạng sẽ tập trung mạnh vào các cổ phiếu vốn hóa lớn và các doanh nghiệp đầu ngành.
Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế TP.HCM, cho rằng thị trường chứng khoán sẽ thu hút được một lượng vốn lớn, giúp gia tăng quy mô và thanh khoản. Tuy nhiên, ông Bảo cũng cảnh báo về áp lực cạnh tranh: Dòng vốn ngoại rất khắt khe, họ sẽ tạo áp lực buộc các doanh nghiệp niêm yết phải minh bạch hơn và nâng cao hiệu quả quản trị.
Ở một góc nhìn thận trọng hơn, ông Phan Dũng Khánh, Giám đốc Tư vấn Đầu tư Maybank Investment Bank, lưu ý rằng nâng hạng là tin tốt nhưng không đảm bảo thị trường sẽ tăng mãi. Ông dẫn chứng từ các thị trường đã nâng hạng trước đó như Qatar hay UAE, thường có xu hướng tăng trước thời điểm chính thức và có thể điều chỉnh sau đó nếu nền tảng vĩ mô không theo kịp. Do đó, sự phân hóa sẽ diễn ra khốc liệt: Chỉ những cổ phiếu có nội tại tốt mới giữ chân được dòng tiền, còn những doanh nghiệp yếu kém sẽ bị đào thải nhanh chóng.
Kết luận
Như vậy, nâng hạng thị trường sẽ kích hoạt một cuộc “đại phẫu” về cơ chế vận hành từ CCP, NVDR đến giao dịch xuyên trưa. Cơ hội là rất lớn, nhưng như các chuyên gia đã cảnh báo, nhà đầu tư cần chuẩn bị tâm thế cho một giai đoạn thị trường chuyên nghiệp hơn, khắt khe hơn và phân hóa mạnh mẽ hơn.