SHS: Lợi nhuận quý II lao dốc vì tự doanh, cho vay margin trở thành trụ cột doanh thu
Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) khép lại quý II/2026 với doanh thu hoạt động 450 tỷ đồng, giảm 35,1% so với cùng kỳ và giảm 20,3% so với quý trước. Lợi nhuận trước thuế chỉ còn 90 tỷ đồng, giảm tới 80,6% so với cùng kỳ và giảm 68% so với quý I. Đây là mức lợi nhuận theo quý thấp nhất của công ty trong hơn một năm trở lại đây, sau khi đã đạt đỉnh 590 tỷ đồng vào quý III/2025.
Điểm đáng chú ý là toàn bộ mức sụt giảm này gần như đến từ một mảng duy nhất là tự doanh, trong khi các mảng kinh doanh cốt lõi vẫn duy trì đà tăng trưởng. Nếu loại trừ phần đánh giá lại danh mục đầu tư, tổng thu nhập từ các mảng còn lại đạt 482 tỷ đồng, tăng 95,1% so với cùng kỳ. Điều này cho thấy bức tranh kinh doanh của SHS trong quý không hẳn xấu toàn diện, mà chủ yếu phản ánh biến động của thị trường chứng khoán tác động lên danh mục tự doanh.
Đi sâu vào mảng tự doanh, SHS thực tế đã bán ra tài sản với lãi thực hiện 694 tỷ đồng, gấp 4,5 lần cùng kỳ năm trước, cho thấy hoạt động chốt lời trong quý diễn ra khá tích cực. Tuy nhiên, khoản lỗ đánh giá lại danh mục lên tới 825 tỷ đồng đã cuốn trôi toàn bộ phần lãi này, khiến doanh thu tự doanh chuyển sang âm 32 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái mảng này còn mang về 447 tỷ đồng. Diễn biến này phần lớn phản ánh việc thị trường điều chỉnh mạnh trong quý làm giảm giá trị các tài sản đang nắm giữ, chứ không phải công ty bán lỗ tài sản. Đáng lưu ý, phần lãi chưa thực hiện trên danh mục FVTPL đã bị bào mòn gần hết, từ 907 tỷ đồng đầu năm xuống chỉ còn 128 tỷ đồng cuối quý II, khi 912 tỷ đồng lợi nhuận thực hiện được trong quý gần như bị triệt tiêu bởi 822 tỷ đồng lỗ chưa thực hiện phát sinh cùng kỳ.
Một diễn biến đáng ghi nhận là SHS đã dịch chuyển cơ cấu danh mục đầu tư theo hướng thận trọng hơn. Trong sáu tháng đầu năm, giá trị trái phiếu trong danh mục FVTPL tăng từ 4.939 tỷ lên 8.031 tỷ đồng, nâng tỷ trọng từ 43,7% lên 70,9% tổng danh mục, trong khi cổ phiếu giảm từ 5.613 tỷ xuống còn 3.236 tỷ đồng. Việc giảm tỷ trọng tài sản nhạy cảm với biến động giá cổ phiếu giúp hạn chế phần nào rủi ro cho các quý tới, dù danh mục FVTPL vẫn chiếm tới 41,1% tổng tài sản công ty, nên kết quả tự doanh khó tách rời hoàn toàn khỏi diễn biến thị trường chung. Rủi ro cũng có phần tập trung ở một số khoản đầu tư cụ thể: cổ phiếu SHB hiện chiếm 911 tỷ đồng trong tổng 1.418 tỷ đồng danh mục sẵn sàng để bán (AFS) và là nguồn chính gây ra khoản lỗ đánh giá lại 228 tỷ đồng ghi nhận vào thu nhập toàn diện trong quý, kéo vốn chủ sở hữu giảm 1,5% so với quý trước xuống còn 12.544 tỷ đồng dù lợi nhuận sau thuế vẫn dương.
Trái ngược với tự doanh, cho vay margin tiếp tục là điểm sáng rõ nét nhất của SHS. Doanh thu mảng này đạt 319 tỷ đồng, tăng 108,9% so với cùng kỳ, nâng tỷ trọng đóng góp vào doanh thu hoạt động lên 70,8%, so với chỉ 22% cùng kỳ năm trước. Dư nợ cho vay margin cuối quý đạt 11.722 tỷ đồng, tăng 87% so với cùng kỳ và là mức cao nhất từ trước đến nay, sau sáu quý liên tiếp tăng trưởng. Đáng chú ý, lợi suất cho vay margin quy năm chỉ dao động trong biên 10,6-13,3% suốt sáu quý qua và hiện ở mức 11,5%, cho thấy tăng trưởng doanh thu mảng này đến từ việc mở rộng quy mô dư nợ chứ không phải tăng lãi suất cho vay, đây là yếu tố có tính bền vững hơn so với việc tăng lãi suất trong bối cảnh cạnh tranh giữa các công ty chứng khoán. Tỷ lệ margin trên vốn chủ sở hữu hiện ở mức 0,9 lần, còn cách khá xa trần 2 lần theo quy định, tương ứng dư địa cho vay thêm khoảng 13.400 tỷ đồng. Kế hoạch tăng vốn điều lệ lên 10.064 tỷ đồng đã được đại hội đồng cổ đông thông qua sẽ tiếp tục mở rộng hạn mức này nếu được triển khai.
Tuy nhiên, việc mở rộng cho vay margin đang đi kèm áp lực chi phí vốn ngày càng rõ. Toàn bộ 14.496 tỷ đồng nợ vay của SHS là nợ ngắn hạn, tăng gấp gần ba lần so với 4.837 tỷ đồng cùng kỳ năm trước, kéo chi phí lãi vay trong quý lên 196 tỷ đồng, tương đương 64,7% lãi gộp hoạt động của cả quý. Lãi suất vay bình quân đã tăng từ 5,3% lên 6,8% trong vòng một năm, nhanh hơn đáng kể so với mức tăng của lợi suất cho vay margin, khiến biên lợi nhuận từ mảng này chịu áp lực thu hẹp nếu xu hướng lãi suất liên ngân hàng tiếp tục đi lên. Đây là yếu tố cần theo dõi khi công ty tiếp tục dùng đòn bẩy nợ vay để tài trợ cho tăng trưởng dư nợ margin trong các quý tới.
Mảng môi giới ghi nhận doanh thu 88 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ nhưng giảm 12,5% so với quý trước, trong khi chi phí môi giới 98 tỷ đồng đã vượt doanh thu, khiến biên lãi gộp mảng này chuyển âm 11,8%, từ mức dương 27,3% của quý liền trước. SHS hiện không nằm trong nhóm 10 công ty chứng khoán dẫn đầu thị phần môi giới trên cả HOSE và HNX, cho thấy khả năng cạnh tranh về thị phần còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, mảng môi giới của SHS hiện đóng vai trò thu hút và giữ chân khách hàng để hỗ trợ tăng trưởng dư nợ margin nhiều hơn là một nguồn lợi nhuận trực tiếp.
Nhìn ở góc độ hiệu quả hoạt động chung, tỷ lệ chi phí trên thu nhập lũy kế 12 tháng của SHS tăng lên 26% từ 22,3% cùng kỳ, chủ yếu do thu nhập hoạt động thu hẹp bởi kết quả tự doanh kém tích cực, trong khi chi phí quản lý quý này chỉ 18 tỷ đồng, mức thấp nhất trong sáu quý gần đây. ROE lũy kế 12 tháng theo đó giảm về 8%, từ đỉnh 11,7% ghi nhận tại quý III/2025, còn lợi nhuận sau thuế lũy kế 12 tháng đạt 1.005 tỷ đồng, giảm so với 1.312 tỷ đồng cuối quý I/2026. Lũy kế sáu tháng đầu năm, SHS mới hoàn thành 27,1% kế hoạch doanh thu và 21,5% kế hoạch lợi nhuận trước thuế cả năm, đồng nghĩa nửa cuối năm cần mang về khoảng 1.250 tỷ đồng doanh thu và 438 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế mới có thể hoàn thành mục tiêu đã đề ra.
Về triển vọng nửa cuối năm, động lực tăng trưởng chính của SHS vẫn được kỳ vọng đến từ mảng cho vay margin khi dư nợ có cơ sở tiếp tục mở rộng nhờ dư địa còn lại so với trần vốn chủ sở hữu và phương án tăng vốn điều lệ đã được thông qua. Ngược lại, danh mục tài sản tài chính vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản nên kết quả tự doanh nhiều khả năng tiếp tục biến động theo diễn biến thị trường chung, trong khi nợ vay có xu hướng tăng thêm sẽ tiếp tục gây áp lực lên chi phí lãi vay. Diễn biến thị trường đầu quý III cũng chưa thuận lợi, khi VN-Index giảm 7% từ 1.860 điểm cuối quý II về 1.729 điểm giữa tháng 8, còn thanh khoản bình quân trên HOSE giảm 20% so với quý II, là yếu tố có thể tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả mảng tự doanh trong thời gian tới.
Tổng thể, kết quả kinh doanh quý II của SHS phản ánh khá rõ đặc thù rủi ro của mô hình công ty chứng khoán có tỷ trọng tự doanh lớn: lợi nhuận có thể biến động mạnh giữa các quý do đánh giá lại danh mục, bất kể hoạt động kinh doanh cốt lõi vẫn tăng trưởng ổn định. Nhà đầu tư quan tâm đến cổ phiếu SHS nên tiếp tục theo dõi sát diễn biến dư nợ và biên lợi nhuận margin - động lực tăng trưởng chính, mức độ nợ vay và chi phí lãi vay - yếu tố đang bào mòn hiệu quả sinh lời, cùng diễn biến thị trường chung vốn có ảnh hưởng trực tiếp đến phần còn lại của kết quả tự doanh trong các quý tới.
Nhà đầu tư quan tâm đến cổ phiếu SHS hoặc cần tư vấn thêm về chiến lược đầu tư có thể liên hệ Duy Anh qua thông tin trong trang bio để được hỗ trợ trực tiếp.