Dữ liệu mới từ Thái Bình Dương cho thấ
y, quá trình chuyển sang siêu El Nino đang tăng tốc.
Nhiệt độ nước biển tại khu vực giữa Thái Bình Dương đã bắt đầu tăng lên ngưỡng 0,5 độ C, mức được xem là tiêu chuẩn để xác định hiện tượng El Nino, vốn được dự báo sẽ phát triển hoàn chỉnh vào mùa hè năm nay.
El Nino là một trong 3 trạng thái của chu kỳ khí hậu Dao động phương Nam - El Nino (ENSO). Hiện tượng này mô tả những thay đổi tự nhiên về nhiệt độ ở khu vực trung tâm Thái Bình Dương, từ đó làm thay đổi sự lưu thông khí quyển và có thể ảnh hưởng lớn đến thời tiết toàn cầu.
El Nino đề cập đến tình trạng nước biển ở vùng xích đạo Thái Bình Dương nóng ấm hơn mức trung bình, trong khi La Nina là điều kiện lạnh hơn mức trung bình. Trạng thái trung tính ENSO xảy ra khi nhiệt độ gần sát mức trung bình.
Trong giai đoạn El Nino, nhiệt độ nước cao hơn bình thường tại trung tâm và phía đông Thái Bình Dương tạo ra các luồng gió mạnh, cản trở sự phát triển của bão ở Đại Tây Dương, đồng thời thúc đẩy hoạt động bão ở phía đông Thái Bình Dương.
Các mô hình dự báo máy tính cho thấy, El Nino mùa hè này không chỉ có khả năng trở thành siêu El Nino - được xác định khi nhiệt độ nước ở trung tâm Thái Bình Dương đạt ít nhất 2 độ C cao hơn bình thường - mà còn có thể là một trong những đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận.
Dù nhiệt độ mặt nước biển tại trung tâm Thái Bình Dương đang bắt đầu đạt mức 0,5 độ C, đây mới chỉ là các số liệu quan sát tức thời.
Những biến đổi mạnh mẽ nhất đang diễn ra ở độ sâu 100-200m dưới mặt biển.
Theo Trung tâm Dự báo FOX, một khối nước nóng ấm khổng lồ hình thành ở phía tây Thái Bình Dương đang dịch chuyển dần về phía đông.
Được thúc đẩy bởi các luồng gió từ phía tây và một số yếu tố vật lý khác, lượng nước nóng ấm này dự kiến sẽ tiến vào vùng El Nino trong mùa hè, tiếp tục làm gia tăng nhiệt độ.
Hiện có xác suất rất cao cho thấy, các điều kiện El Nino sẽ kéo dài đến hết năm 2026.
Khi El Nino mạnh lên, hiện tượng này sẽ bắt đầu làm lệch dòng tia Thái Bình Dương - dòng khí quyển đóng vai trò như “băng chuyền” vận chuyển các cơn bão và chịu trách nhiệm cho phần lớn lượng mưa tại Mỹ.
Các mô hình dự báo thời tiết dài hạn cho thấy, El Nino sẽ tăng cường dòng tia này và đẩy nó dịch xuống phía nam, dẫn đến mô hình thời tiết ẩm ướt hơn mức trung bình tại bang California và khu vực miền nam nước Mỹ trong nửa cuối năm cũng như suốt mùa đông.
Mặc dù El Nino rất mạnh được dự báo sẽ gần như làm tê liệt sự hình thành bão trên vùng biển cả của Đại Tây Dương trong năm nay, mô hình thời tiết nhiều dông bão ở miền nam nước Mỹ vẫn có thể tạo điều kiện cho hoạt động nhiệt đới xuất hiện ở phía bắc Vịnh Mexico và dọc bờ biển đông nam nước Mỹ.
Trên thực tế, mô hình dự báo dài hạn của châu Âu dự đoán hoạt động bão gần Mỹ sẽ ở mức gần bình thường.
Mùa bão Đại Tây Dương kéo dài từ ngày 1.6 đến 30.11 hằng năm. Trong khi đó, El Nino lần này được dự báo khiến mùa bão ở phía đông Thái Bình Dương mạnh hơn đáng kể. Mùa bão tại khu vực này bắt đầu từ ngày 15.5 trong bối cảnh nhiệt độ mặt nước biển đã cao hơn mức trung bình 2-3 độ C.
Thông tin về El Niño mạnh hoặc siêu El Niño thường có tác động rất lớn đến ngành điện — đặc biệt là nhóm năng lượng tái tạo và điện sạch. Tuy nhiên, tác động sẽ phân hóa mạnh giữa từng loại hình điện.
1. Nhóm hưởng lợi mạnh nhất: Điện mặt trời
Vì sao?
El Niño thường gây:
- Ít mưa hơn
- Nắng nhiều hơn
- Mây giảm
- Số giờ bức xạ cao hơn
=> Sản lượng điện mặt trời thường tăng rõ.
Công suất phát điện mặt trời phụ thuộc lớn vào bức xạ:
Psolar∝IrradianceP_{solar} \propto IrradiancePsolar∝Irradiance
Bức xạ càng mạnh → sản lượng càng cao.
Tác động thực tế
Các doanh nghiệp điện mặt trời có thể:
- tăng sản lượng phát,
- cải thiện doanh thu,
- biên lợi nhuận tốt hơn vì chi phí vận hành thấp.
Tại Vietnam, khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên thường hưởng lợi rõ nhất.
Nhóm cổ phiếu thường được chú ý
- HOSE:GEG
- HOSE:REE
- HOSE:HDG
- HOSE:BCG
*HOSE:TTA
Trong đó:
- GEG có tỷ trọng solar/wind khá lớn.
- HDG hưởng lợi từ solar nhưng bị triệt tiêu phần nào nếu thủy điện yếu.
- REE hưởng lợi gián tiếp nhờ danh mục điện đa dạng.
El Niño còn tạo “câu chuyện đầu tư” dài hạn cho năng lượng sạch
Khi thời tiết cực đoan tăng:
- thế giới càng thúc đẩy chuyển đổi năng lượng,
- đầu tư ESG tăng,
- ưu tiên điện tái tạo mạnh hơn.
Điều này hỗ trợ:
- định giá ngành renewable,
- cơ chế giá điện xanh,
- hạ tầng truyền tải,
- điện lưu trữ (BESS),
- smart grid.
Với thị trường chứng khoán Việt Nam
Nếu El Niño kéo dài 2026:
- Solar thường là nhóm được kỳ vọng trước.
- Thủy điện dễ bị điều chỉnh kỳ vọng lợi nhuận.
- Điện khí có thể trở thành “nguồn bù thiếu điện”.
- Những doanh nghiệp có cơ cấu đa dạng (solar + wind + điện khí + retail điện) sẽ được đánh giá cao hơn.
Trong bối cảnh này, thị trường thường ưu tiên:
- doanh nghiệp có sản lượng ổn định,
- ít phụ thuộc thủy văn,
- có PPA tốt,
- còn room tăng công suất trong Quy hoạch điện VIII.