Phân tích vĩ mô giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về môi trường kinh tế mà doanh nghiệp đang hoạt động, giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định hợp lý, tránh rủi ro và tận dụng cơ hội sinh lời.
1. Tăng trưởng kinh tế (GDP)
GDP là chỉ số đo lường tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ của một nền kinh tế. Khi GDP tăng trưởng, doanh nghiệp có cơ hội mở rộng hoạt động, lợi nhuận tăng và giá cổ phiếu thường đi lên. Khi GDP suy giảm hoặc tăng trưởng chậm, nền kinh tế rơi vào suy thoái, chi tiêu giảm, doanh nghiệp khó khăn thị trường chứng khoán có xu hướng giảm.
2. Lạm phát
Lạm phát phản ánh mức tăng giá của hàng hóa và dịch vụ. Khi lạm phát cao, chi phí sản xuất tăng, lãi suất có thể bị điều chỉnh lên để kiểm soát giá cả hàng hóa, chi phí vay vốn cao, lợi nhuận doanh nghiệp bị ăn mòn, dẫn đến giá cổ phiếu suy giảm.
3. Tỷ giá hối đoái
Tỷ giá ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Đồng tiền mạnh giúp doanh nghiệp nhập khẩu hưởng lợi, trong khi doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn.
Đồng nội tệ mất giá → các doanh nghiệp xuất khẩu hưởng lợi (vì hàng hóa rẻ hơn trên thị trường quốc tế) → cổ phiếu xuất khẩu như dệt may, thủy sản, cao su tăng giá.
Đồng nội tệ mạnh lên → doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu hưởng lợi, trong khi doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn.
4. Lãi suất
Lãi suất quyết định chi phí vay vốn của doanh nghiệp và ảnh hưởng đến dòng tiền đầu tư vào chứng khoán.
Lãi suất thấp → tín dụng dễ dàng, doanh nghiệp có thể vay vốn mở rộng kinh doanh → kích thích đầu tư và tiêu dùng
Lãi suất cao → chi phí vay vốn tăng, lợi nhuận doanh nghiệp suy giảm, dòng tiền rút khỏi cổ phiếu sang tài sản an toàn
5. Chính sách tiền tệ và tài khóa
Chính sách tiền tệ : Ngân hàng Trung ương điều chỉnh lãi suất và cung tiền để kiểm soát nền kinh tế. Chính sách tiền tệ nới lỏng (giảm lãi suất, bơm tiền vào nền kinh tế) sẽ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Chính sách tiền tệ thắt chặt (tăng lãi suất, rút tiền khỏi nền kinh tế) sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng, chứng khoán bị ảnh hưởng tiêu cực.
Chính sách tài khóa : Chính phủ có thể tăng chi tiêu để kích thích tăng trưởng hoặc cắt giảm chi tiêu để kiềm chế lạm phát. Chính phủ tăng chi tiêu công, đầu tư hạ tầng sẽ có lợi cho nhóm cổ phiếu xây dựng, thép, vật liệu.
6. Tâm lý nhà đầu tư & yếu tố chính trị
Bất ổn chính trị, dịch bệnh, chiến tranh, khủng hoảng kinh tế toàn cầu có thể khiến nhà đầu tư hoảng loạn, rút vốn khỏi TTCK. Ngược lại, khi kinh tế ổn định, các chính sách hỗ trợ tích cực sẽ thúc đẩy dòng tiền vào thị trường.
Ví dụ minh họa
Công ty Cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động (MWG) là doanh nghiệp bán lẻ hàng đầu tại Việt Nam, sở hữu các chuỗi như Thế Giới Di Động, Điện Máy Xanh, Bách Hóa Xanh. Doanh thu của MWG phụ thuộc lớn vào sức mua của người tiêu dùng, do đó chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sự thay đổi của nền kinh tế.
Khối lượng giao dịch và xu hướng giá cổ phiếu MWG từ năm 2021 đến năm 2024
-
Năm 2021: GDP tăng trưởng thấp (2,58%), nhưng do lãi suất duy trì ở mức thấp (~4-5%) cùng với chính sách tiền tệ nới lỏng và tài khóa mở rộng, nền kinh tế nhận được sự hỗ trợ lớn. Dòng tiền đổ mạnh vào thị trường chứng khoán, giúp MWG hưởng lợi nhờ xu hướng mua sắm trực tuyến. Giá cổ phiếu MWG tăng mạnh, vượt mức 80.000 đồng/cp.
-
Năm 2022: GDP tăng trưởng cao (8,02%), nhưng lãi suất cũng tăng mạnh (~7-9%) do Ngân hàng Nhà nước siết chặt tín dụng để kiểm soát lạm phát. Lạm phát cao làm giảm sức mua, khiến doanh thu của MWG không còn tăng trưởng như trước. Giá cổ phiếu MWG giảm mạnh, từ 80.000 xuống dưới 50.000 đồng/cp.
-
Năm 2023: GDP tăng trưởng chậm lại (~5,05%), do nền kinh tế gặp khó khăn hậu siết tín dụng. Tuy nhiên, MWG dần phục hồi nhờ lạm phát hạ nhiệt (~3,25%) và sức mua cải thiện. Chính sách tiền tệ nới lỏng và lãi suất giảm (~6-7%) giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn, thúc đẩy tăng trưởng. Giá cổ phiếu MWG phục hồi từ 40.000 lên 70.000 đồng/cp.
-
Năm 2024: Sau giai đoạn tăng mạnh, MWG chịu áp lực điều chỉnh. GDP tăng trưởng 7,09%, nền kinh tế tiếp tục phục hồi nhưng lạm phát có xu hướng tăng nhẹ, gây áp lực lên sức mua. Chính sách tài khóa vẫn hỗ trợ đầu tư công, giá cổ phiếu MWG điều chỉnh từ 70.000 xuống khoảng 60.000 đồng/cp.