Đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa kỳ, khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Các chỉ báo vĩ mô của nền kinh tế Mỹ khá tốt, nhưng lạm phát kéo dài gần sáu năm đã biến áp lực giá cả thành một cuộc khủng hoảng về khả năng chi trả.
Nền kinh tế tốt, vì sao điểm số chính trị thấp?
Trước ngày bầu cử, ông Trump có tỷ lệ ủng hộ cá nhân và mức độ tin cậy về kinh tế gần thấp kỷ lục, với trọng tâm chỉ trích là cách điều hành kinh tế. Một số thước đo niềm tin tiêu dùng trong năm nay xuống mức thấp nhất kể từ khi có số liệu từ thập niên 1950.
Diễn biến này khó giải thích nếu chỉ nhìn vào các chỉ số tổng hợp:
- Kinh tế Mỹ tăng trưởng nhanh nhất nhóm G7, ở mức 3,4% quy năm trong quý III.
- Thị trường chứng khoán lập đỉnh mọi thời đại chưa đầy một tháng trước đó.
- Tài sản ròng của các hộ gia đình ở mức cao nhất lịch sử.
- Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp gần thấp nhất kể từ thập niên 1960, và tỷ lệ thất nghiệp chỉ 4,2%, mức phù hợp với trạng thái toàn dụng lao động.
Vậy điều gì khiến cử tri gạt các con số này sang một bên? Xét về mặt kinh tế, đó là lạm phát.
Hai chính sách, và cuộc khủng hoảng chi trả
Lạm phát đã vượt mục tiêu gần sáu năm, tích tụ thành sức ép lên ngân sách hộ gia đình. Trong nhận thức của cử tri, hai chính sách có tác động lớn và gây tranh cãi nhất của ông Trump là thuế quan năm ngoái và cuộc chiến với Iran năm nay đã biến áp lực giá cả thành khủng hoảng về khả năng chi trả.
Tác động lạm phát của thuế quan đã bắt đầu suy giảm khi bước sang năm 2026. Sau đó, các hộ gia đình lại chịu một cú sốc nặng hơn từ giá năng lượng tăng vọt, kể từ khi cuộc chiến với Iran nổ ra ngày 28/2. Theo số liệu của AAA, giá diesel trung bình lên kỷ lục trên 6,50 USD/gallon trong tháng 9, còn giá xăng vượt 5 USD/gallon trong tháng 6.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Phân tích chi tiết: Thất bại của Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ: Lạm phát vẫn là tâm điểm!
