Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran ngày 18/6 kéo giá dầu Brent từ $100 xuống còn $75/thùng chỉ trong vài tuần. Nhưng Iran — từng có đỉnh lịch sử 4 triệu thùng/ngày — sẽ không thể phục hồi sản lượng nhanh như thị trường kỳ vọng. Hạ tầng bị phá hủy nghiêm trọng, giếng dầu bị đóng, kho dự trữ đang cạn dần — đây là câu chuyện mà giá dầu chưa phản ánh đủ.
Giá dầu mất 25 đô trong chưa đầy một tháng
Đầu tháng 6/2026, giá dầu Dated Brent đứng ở $100,30/thùng. Ngày 23/6, Platts (S&P Global Energy) ghi nhận $75,39/thùng, giảm 25 đô la chưa đầy một tháng. Thị trường đang hiểu theo cách đơn giản nhất: Mỹ-Iran ngừng bắn ngày 18/6, eo biển Hormuz mở lại, lệnh cấm vận được miễn 60 ngày — tức là hàng triệu thùng dầu Iran sắp ập vào thị trường. Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều.
Iran đang đứng ở đâu
Tháng 1/2026, trước khi chiến tranh nổ ra ngày 28/2, Iran sản xuất 3,19 triệu thùng/ngày (b/d). Đến tháng 5, con số này rơi xuống 2,5 triệu b/d, theo khảo sát OPEC+ của Platts/S&P Global Energy. Lượng dầu thực sự được vận chuyển ra ngoài — bao gồm từ kho nổi và chuyển tàu giữa đại dương — còn tệ hơn: từ 4,21 triệu b/d tháng 2 xuống còn 2,65 triệu b/d tháng 5, theo S&P Global Commodities at Sea.
Để đặt các con số đó vào ngữ cảnh: đỉnh sản xuất lịch sử của Iran là 4 triệu b/d — đạt được lần cuối vào tháng 8/2008. Mỗi tháng mất sản lượng không chỉ là doanh thu biến mất. Đó là giếng dầu bị đóng, đường ống rỉ sét, và thiết bị nằm chờ người đến kiểm tra.
Lần này không giống 2015
Lần gần nhất Iran được hưởng lợi từ dỡ bỏ cấm vận là năm 2015, khi thỏa thuận hạt nhân JCPOA (Joint Comprehensive Plan of Action) được ký với 7 bên bao gồm Mỹ, EU và các cường quốc lớn. Thời điểm đó, Iran sản xuất 2,88 triệu b/d vào tháng 7/2015 — và chỉ trong 7 tháng, sản lượng đã tăng lên 3,19 triệu b/d. Phục hồi tương đối nhanh, vì bài toán khi đó chỉ là tài chính và ký hợp đồng thị trường.
Mohsen Ghamsari, cựu giám đốc quan hệ quốc tế của NIOC (Công ty Dầu quốc gia Iran), người trực tiếp điều hành quá trình phục hồi năm 2015, nói thẳng: lần này khác. Không chỉ là cấm vận — mà là thiệt hại kỹ thuật thực sự từ chiến tranh cộng vào.
Nhà phân tích Abdollah Babakhani (Frankfurt) ước tính thiệt hại hạ tầng năng lượng Iran lên đến hàng tỷ USD và nhấn mạnh cần nguồn lực nước ngoài để sửa chữa. Ông lưu ý Iran có một cửa sổ cơ hội — đến trước cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ — để đảm bảo giấy phép xuất khẩu và hợp đồng thiết bị cần thiết.
Tín hiệu tích cực: nền tảng khai thác dầu ngoài khơi tại Lavan đã đạt 91% tiến độ tái thiết tính đến ngày 16/6. Nhưng Lavan chỉ là một điểm trong một hệ thống bị tổn thương rộng hơn nhiều.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Phân tích chi tiết: Thị trường dầu thô vừa mất $25/thùng vì một điều chưa xảy ra!