Gần đây, thị trường nói rất nhiều về câu chuyện thoái vốn hàng loạt tại các doanh nghiệp Nhà nước, thậm chí có kỳ vọng đây sẽ là “cú hích lớn” cho thị trường chứng khoán.
Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn dưới góc độ cơ chế và thực thi, có thể thấy quá trình này khó có khả năng diễn ra nhanh trong ngắn hạn.
Thứ nhất, vướng mắc lớn nhất nằm ở cơ chế và trách nhiệm. Thoái vốn Nhà nước không đơn thuần là bán cổ phần, mà là quá trình liên quan trực tiếp đến tài sản công. Bài toán “bán giá nào là đúng” luôn rất nhạy cảm. Nếu giá bán thấp hơn kỳ vọng, người quyết định dễ đối mặt với rủi ro trách nhiệm; nhưng nếu chờ giá cao, quá trình lại kéo dài, bỏ lỡ thời điểm thị trường thuận lợi. Chính sự ràng buộc này khiến các bên thực thi thường chọn phương án an toàn hơn là nhanh chóng.
Thứ hai, định giá doanh nghiệp là nút thắt không dễ gỡ. Nhiều doanh nghiệp Nhà nước sở hữu quỹ đất lớn, tài sản lịch sử lâu năm hoặc hoạt động trong lĩnh vực đặc thù. Việc xác định giá trị sát thị trường đòi hỏi thời gian, kiểm toán, rà soát pháp lý và sự đồng thuận của nhiều cơ quan. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán còn biến động, việc chốt giá để thoái vốn càng trở nên thận trọng.
Thứ ba, năng lực hấp thụ của thị trường cũng là một vấn đề. Thoái vốn quy mô lớn đồng nghĩa với lượng cổ phần lớn được tung ra trong thời gian ngắn. Nếu thị trường chưa đủ mạnh về dòng tiền, việc bán ồ ạt không chỉ khó thành công mà còn tạo áp lực giảm giá, đi ngược lại mục tiêu tối ưu hóa giá trị vốn Nhà nước.
Cuối cùng, thoái vốn là chiến lược dài hạn, không phải sự kiện ngắn hạn. Trong thực tế, các thương vụ lớn thường được chuẩn bị nhiều năm, chọn thời điểm phù hợp cả về pháp lý lẫn thị trường. Vì vậy, kỳ vọng “thoái vốn hàng loạt ngay lập tức” có phần thiên về tâm lý hơn là thực tế triển khai.
Tóm lại, câu chuyện thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước là xu hướng đúng và cần thiết, nhưng khó diễn ra nhanh do còn nhiều vướng mắc về cơ chế, định giá và điều kiện thị trường. Với nhà đầu tư, điều quan trọng không phải là chạy theo tin đồn ngắn hạn, mà là theo dõi lộ trình chính sách và khả năng thực thi thực tế, bởi đây mới là yếu tố quyết định giá trị dài hạn.