VEA: Cổ tức tiền mặt cao kỷ lục nhưng áp lực chuyển dịch sang xe điện đang gia tăng
VEA vừa tổ chức ĐHCĐ thường niên 2026 với nhiều thông tin đáng chú ý liên quan đến triển vọng kinh doanh, chính sách cổ tức và chiến lược phát triển dài hạn. Trong bối cảnh ngành ô tô Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ sang xe điện, VEA tiếp tục duy trì vị thế doanh nghiệp sở hữu nguồn thu chủ lực từ các liên doanh Honda, Toyota và Ford, đồng thời chuẩn bị cho những bước đi mới nhằm thích ứng với xu hướng thị trường.
Doanh số ô tô có dấu hiệu hạ nhiệt sau quý I tăng trưởng mạnh
Theo số liệu từ VAMA, Hyundai Thành Công và VinFast, tổng doanh số xe du lịch tại Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 tăng 33% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nếu chỉ xét nhóm xe sử dụng động cơ đốt trong (ICE), mức tăng chỉ đạt 11%.
Điều này cho thấy phần lớn tăng trưởng của thị trường đang đến từ nhóm xe điện, đặc biệt là VinFast. Sau giai đoạn bùng nổ trong quý I, doanh số xe ICE đã bắt đầu suy yếu trong tháng 4 và tháng 5 khi người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn trước các yếu tố kinh tế vĩ mô.
Trong tháng 5/2026, sự phân hóa giữa các hãng xe tiếp tục diễn ra rõ nét. VinFast ghi nhận mức tăng trưởng doanh số 70% so với cùng kỳ, Mitsubishi tăng 58%, Honda tăng 26% và Thaco tăng 5%. Ngược lại, Toyota giảm 4%, Hyundai giảm 15% và Ford giảm 8%.
Xu hướng này phản ánh áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ xe điện. Bên cạnh sự mở rộng mạnh mẽ của VinFast, các thương hiệu Trung Quốc như BYD, MG, Lynk & Co hay Geely cũng đang gia tăng hiện diện tại Việt Nam với chiến lược cạnh tranh về giá bán và công nghệ.
Mặc dù việc triển khai xăng E10 trên toàn quốc và lộ trình kiểm soát khí thải tại Hà Nội, TP.HCM được thực hiện theo hướng mềm dẻo hơn đã hỗ trợ phần nào cho tâm lý người mua xe ICE, nhưng các yếu tố này chưa đủ để tạo ra sự phục hồi bền vững cho thị trường.
Mảng xe máy Honda bắt đầu chịu áp lực
Đối với thị trường xe máy, Honda vẫn duy trì vị thế thống lĩnh nhưng tốc độ tăng trưởng đang chậm lại đáng kể.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, doanh số xe máy Honda chỉ tăng khoảng 1% so với cùng kỳ. Riêng tháng 5, doanh số giảm 4%, cho thấy nhu cầu tiêu dùng đang suy yếu.
Nguyên nhân đến từ cả yếu tố kinh tế và xu hướng chuyển dịch sang xe điện. Các dòng xe máy điện của VinFast ngày càng mở rộng thị phần trong khi các chính sách hỗ trợ giao thông xanh đang được thúc đẩy mạnh mẽ hơn. Đây là thách thức dài hạn đối với danh mục sản phẩm xe máy động cơ đốt trong của Honda Việt Nam.
Do Honda là nguồn đóng góp lợi nhuận lớn nhất cho VEA thông qua khoản đầu tư liên kết, xu hướng này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp trong các năm tới.
ĐHCĐ 2026 thông qua mức cổ tức cao nhất trong 4 năm
Một trong những điểm nổi bật nhất tại ĐHCĐ năm nay là việc VEA thông qua mức cổ tức tiền mặt năm 2025 lên tới 5.240 đồng/cổ phiếu.
Đây là mức cổ tức cao nhất trong vòng 4 năm trở lại đây, tương đương tỷ lệ chi trả khoảng 97,4% lợi nhuận và mang lại lợi suất cổ tức khoảng 15,1% theo thị giá hiện tại.
VEA từ lâu được xem là một trong những doanh nghiệp có chính sách cổ tức hấp dẫn nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam nhờ nguồn tiền mặt dồi dào và dòng tiền ổn định từ các công ty liên kết.
Với đặc thù mô hình kinh doanh hiện tại, doanh nghiệp nhiều khả năng vẫn duy trì tỷ lệ chi trả cổ tức cao trong những năm tới, tạo sức hấp dẫn đáng kể đối với nhà đầu tư theo trường phái đầu tư giá trị và dòng tiền cổ tức.
Kế hoạch 2026 thận trọng hơn
VEA đặt kế hoạch doanh thu hợp nhất năm 2026 đạt khoảng 4.900 tỷ đồng, tăng 10% so với năm trước.
Tuy nhiên, kế hoạch lợi nhuận sau thuế công ty mẹ chỉ đạt khoảng 6.300 tỷ đồng, giảm 10% so với thực hiện năm 2025.
Sự thận trọng này phản ánh quan điểm của ban lãnh đạo về triển vọng lợi nhuận từ các công ty liên kết.
Động lực chính đến từ hai yếu tố:
Thứ nhất, Honda Việt Nam được dự báo sẽ chịu áp lực khi thị trường xe máy và ô tô động cơ đốt trong đối mặt với xu hướng điện hóa ngày càng mạnh.
Thứ hai, Toyota Việt Nam đang cân nhắc giữ lại một phần lợi nhuận để phục vụ kế hoạch mở rộng đầu tư thay vì phân phối toàn bộ cho cổ đông như trước.
Do phần lớn lợi nhuận của VEA đến từ các liên doanh này nên tăng trưởng lợi nhuận ngắn hạn có thể không còn duy trì ở mức cao như giai đoạn trước.
Chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030
VEA xác định năm 2026 là năm bản lề cho chiến lược phát triển mới.
Doanh nghiệp sẽ tập trung vào ba định hướng chính gồm củng cố hoạt động kinh doanh cốt lõi, tái cơ cấu các đơn vị hoạt động kém hiệu quả và mở rộng hợp tác với các đối tác chiến lược.
Đáng chú ý, Toyota dự kiến đầu tư khoảng 260 triệu USD trong giai đoạn 2026-2029 nhằm mở rộng công suất sản xuất và đa dạng hóa danh mục sản phẩm tại Việt Nam.
Song song đó, VEA cũng đang nghiên cứu hợp tác với một tập đoàn ô tô lớn của Trung Quốc để triển khai dự án VEAM Auto tại Thanh Hóa.
Dự án hướng tới sản xuất xe điện chở khách 5-7 chỗ, xe tải điện và các phương tiện chuyên dụng phục vụ công nghiệp, xây dựng. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm giúp VEA tham gia sâu hơn vào xu hướng điện hóa đang diễn ra trên toàn cầu.
Chuyển sàn HOSE vẫn còn nhiều thách thức
Một trong những vấn đề được nhà đầu tư quan tâm là kế hoạch chuyển niêm yết từ UPCoM sang HOSE.
Ban lãnh đạo tiếp tục khẳng định quyết tâm thực hiện mục tiêu này. Tuy nhiên, tiến độ vẫn bị ảnh hưởng bởi các ý kiến kiểm toán ngoại trừ tồn tại trong ba năm liên tiếp.
Các tồn đọng lịch sử liên quan đến hàng tồn kho, công nợ tại một số đơn vị thành viên và các dự án cũ như Nhà máy Gang xốp MATEXIM vẫn chưa được xử lý hoàn toàn.
Do đó, khả năng chuyển sàn trong ngắn hạn vẫn khá thấp và có thể tiếp tục kéo dài hơn so với kỳ vọng của thị trường.
Đánh giá
VEA hiện vẫn sở hữu nền tảng tài chính vững chắc, lượng tiền mặt lớn và nguồn thu ổn định từ các liên doanh ô tô, xe máy hàng đầu tại Việt Nam. Chính sách cổ tức tiền mặt cao tiếp tục là điểm hấp dẫn nổi bật đối với nhà đầu tư dài hạn.
Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận trong giai đoạn tới đang chịu sức ép từ quá trình chuyển dịch sang xe điện, đặc biệt khi Honda và Toyota vẫn phụ thuộc đáng kể vào các dòng xe động cơ đốt trong.
Trong ngắn hạn, cổ tức cao tiếp tục là yếu tố hỗ trợ định giá của VEA. Về dài hạn, khả năng thích ứng với xu hướng điện hóa, tiến độ xử lý các tồn đọng lịch sử và kế hoạch chuyển sàn HOSE sẽ là những yếu tố quyết định mức độ hấp dẫn của cổ phiếu đối với nhà đầu tư.