Trong nhiều thập kỷ, Nhật Bản là một trong những nguồn cung cấp “tiền rẻ” lớn nhất thế giới. Lãi suất gần 0% cho phép nhà đầu tư vay JPY với chi phí thấp, sau đó chuyển sang USD và các tài sản có lợi suất cao hơn để hưởng chênh lệch. Chiến lược này được gọi là Yen Carry Trade, phát triển mạnh từ giữa những năm 1990 và từng được ước tính có quy mô lên tới khoảng 1.000 tỷ USD vào năm 2007.
Nhưng môi trường này đang thay đổi nhanh chóng. Ngày 18/8/2026, lợi suất JGB 10 năm đã chạm 2,945% — cao nhất kể từ năm 1996, trong khi lợi suất JGB 30 năm vượt 4,1%. Thị trường cũng đang gia tăng kỳ vọng BoJ (Ngân hàng trung ương Nhật Bản) sẽ tiếp tục nâng lãi suất.
Vấn đề nằm ở đây: Nếu chi phí vay JPY tiếp tục tăng, đồng thời đồng Yên mạnh lên, điều gì sẽ xảy ra với lượng vốn khổng lồ đang được triển khai bên ngoài Nhật Bản?
Nhà đầu tư có thể bắt đầu đóng vị thế Carry Trade:
Bán tài sản → Mua lại JPY → Trả khoản vay
Nếu quá trình này diễn ra đồng loạt, một vòng xoáy có thể hình thành:
JPY ↑ → Carry Trade kém hấp dẫn → Đóng vị thế → Bán tài sản rủi ro → JPY tiếp tục ↑
Lịch sử từng cho thấy rủi ro này không phải giả thuyết. Tháng 8/2024, sự thay đổi chính sách của BoJ cùng đà tăng mạnh của đồng Yên đã kích hoạt quá trình tháo gỡ các vị thế đòn bẩy và Carry Trade, góp phần tạo ra một đợt biến động mạnh trên thị trường tài chính toàn cầu.
Vậy lịch sử có đang lặp lại?
Chưa thể khẳng định một “Carry Trade Bubble” đang vỡ. Nhưng khi JGB 10Y tiến sát 3%, JPY quanh vùng 159 JPY/USD và chi phí vốn tại Nhật ngày càng tăng, nền tảng từng hỗ trợ chiến lược “tiền rẻ” đang thay đổi rõ rệt.
Điều đáng lo không phải Carry Trade biến mất, mà là một cú đảo chiều quá nhanh.
Nếu xảy ra, dòng tiền có thể bị rút khỏi nhiều thị trường cùng lúc và tạo ra hiệu ứng lan truyền vượt xa Nhật Bản.
Nhà đầu tư nên đặc biệt thận trọng với 3 tín hiệu:
- JGB Yield
- USD/JPY💴
- Kỳ vọng lãi suất BoJ🏦
Một thị trường từng được xây dựng trên nền “tiền rẻ” sẽ phản ứng thế nào khi tiền rẻ không còn rẻ nữa?