Cao su Tây Ninh là sự pha trộn giữa 2 yếu tố: Cao su phẩm cấp cao (Latex 60% khô và SVR 3L) có giá bán cao hơn hẳn dòng cao su thường TSR10 và TSR20 và Quỹ đất chuyển đổi sang đất KCN với giá trị cao hơn và đem lại dòng tiền vô cùng lớn. Do vậy, thay vì định giá bằng phương pháp P/E hay P/B đều không phản ánh hợp lý được mà phải định giá theo phương pháp từng phần - Sum of the parts.
Trước hết, tôi sẽ nói sơ bộ về TRC có gì và nên định giá từng phần thế nào:
Đầu tiên, phải kể đến quỹ đất lên đến 13.500 ha tại Tây Ninh và Xiêm Riệp, trong đó diện tích Xiêm Riệp đang khai thác là 6.400ha/6.400ha (100%). Tại Tây Ninh, diện tích đã trồng và khai thác là 6.800 ha/tổng diện tích 7.100ha, trong đó đang khai thác là 4.900ha, còn lại là rừng trồng và dần đến độ tuổi khai thác (năm 2026 dự kiến đưa thêm vào khai thác khoảng 400ha)
Theo kế hoạch, TRC sẽ chuyển đổi 3.000 ha cao su ở Tây Ninh thành Khu công nghiệp từ nay đến 2030 gồm:
Khu công nghiệp Hiệp Thạnh (465ha): chuyển cho GVR (khởi công tháng 12/2025) và đang thống nhất chi phí bồi thường (dự kiến 365 tỷ đồng và có thể hơn)
Khu công nghiệp Thạnh Đức (1.500 ha): có khả năng hợp tác với VSIP theo mô hình giống PHR - vừa nhận tiền bồi thường vừa được hưởng phân chia lợi nhuận
Khu công nghiệp Cầu Khởi (500ha)
Khu công nghiệp Bến Củi (500ha)
Như vậy, nếu lấy tối thiểu mức 365 tỷ của Hiệp Thạnh, quỹ đất chuyển đổi sang KCN này trị giá 2.200 tỷ đồng, tương đương 73.000 đ/cp (tức ngang với giá TRC hiện nay mà chưa gồm các mảng còn lại).
*Định giá sơ bộ như vậy, còn chi tiết sẽ được bàn thêm ở bài sau
Còn mảng cao su thì sao:
Trước hết, phải nhìn vào giá cao su thời điểm hiện nay đang ở đỉnh all-time-high và cao hơn 30% so với cùng kỳ. Có điểm đáng lưu ý là dù giá dầu Brent có lúc giảm về hơn 70$/thùng thì giá cao su, đặc biệt các dòng RSS 3 (sàn Tocom) và TSR 10 - 20 (sàn SGX) vẫn chỉ điều chỉnh rất nhẹ và gắn chặt ở vùng all-tim-high. Vì sao: thế giới thiếu cung và dự kiến còn kéo dài rất lâu và ngày càng thiếu (chi tiết sẽ được trao đổi ở phần sau) nên bấp chấp giá dầu, giá cao su vẫn không thể giảm.
Đó là về giá. Còn về sản lượng của TRC thì sao? Việc mất đi 3.000 ha cho KCN ở Tây Ninh có làm giảm sản lượng - Không hẳn! Vì việc chuyển đổi sẽ diễn ra dần đến 2030 và TRC còn 2.000 ha rừng trồng mới sẽ dần đưa vào khai thác để thay thế. Ngoài ra, TRC vẫn còn khoảng 1.000 ha đất chưa trồng và vẫn đang có kế hoạch trồng mới hàng năm. Đây là nét đẹp trong hoạch định chiến lược và sẽ được bàn sâu hơn.
Đồng thời, rừng cao su tại Xiêm Riệp đang bước vào tuổi khai thác rực rỡ nhất và năng suất sẽ tăng mạnh theo kiểu parabol.
Do vậy, có thể thấy, sản lượng cơ bản không đổi trong khi giá cao su dự báo sẽ còn tiếp tục cao theo sự thiếu hụt nguồn cung.
Với mức P/E = 8 cho mảng cao su (không kể các lợi nhuận đột biến từ tiền bồi thường đất KCN) thì giá trị mảng này cũng gần bằng thị giá.
Ngoài ra, TRC còn khoản tiền và tiền gửi ròng lên đến 558 tỷ, tương đương 18.600 đ/cp nữa.
Với 3 khoản cơ bản này, tôi không hiểu tại sao có những đội sẵn lòng bán lấy được như hiện nay?
Thời gian gần đây có thể thấy giá cao su và giá đồng tăng mạnh và gần như miễn nhiễm với các yếu tố vĩ mô do có sự tương đồng: khó thay thế và nguồn cung thắt chặt. Đúng là một số sản phẩm cao su thông thường có thể được thay thế một phần bởi cao su nhân tạo, nhưng bản thân cao su nhân tạo cũng phải dùng một lượng cao su tự nhiên để pha trộn. Hơn nữa, cao su nhân tạo chỉ thay thế được cao su phẩm cấp trung bình trở xuống mà không thể thay thế các loại cao su chất lượng cao như latex, SVR 3L, RSS 3,… để làm găng tay y tế, bao cao su, lốp xe điện, … Và nhu cầu cho các loại sản phẩm này về cơ bản không giảm hoặc chỉ tăng thêm theo xu hướng chung.
Trong khi đó, nguồn cung cao su thế giớ đang dần khan hiếm. Đầu tiên là Thái Lan đang gặp khó khăn về mùa vụ do nắng nóng đầu năm và mùa mưa kéo dài, trùm lên cả thời gian cạo mủ vào đầu giờ sáng. Trong khi đó, Indonesia, nước sản xuất nhiều dòng cao su tương đồng với TRC, lại đối mặt với tình trạng suy giảm nguồn cung liên tục và không thể phục hồi do trước kia đã chuyển sang trộng cọ dầu rất nhiều. Và nay lại gặp hàng loạt vấn đề về dịch bệnh, đặc biệt là nấm Pestalotiopsis, làm cây chết hoặc suy giảm khai thác vĩnh viễn. Theo ước tính, lượng cung suy giảm từ 2 nước này gần tương đương với sản lượng của Việt Nam. Ngoài ra, tại ĐHCĐ, lãnh đạo TRC còn đưa ra con số suy giảm sản lượng liên tục hàng năm và lên tới 2 triệu tấn/năm vào 2023. Do đó, chỉ cần giữ nguyên được sản lượng và hưởng lợi về giá là lợi nhuận đã gia tăng kinh khủng (lưu ý là tăng trưởng lợi nhuận rất mạnh vì chi phí giá vốn gần như không đổi và phần tăng giá sẽ chuyển đổi thẳng thành lợi nhuận)
Trong khi đó, vườn cao su của TRC tại Tây Ninh và Xiêm Riệp lại nằm trong vùng khí hậu rất thuận lợi để khai thác: Tây Ninh và khu vực Đông Campuchia có địa hình bằng phẳng, lượng mưa phân bổ khá đều đặn và ít chịu ảnh hưởng bởi bão lớn, giúp số ngày cạo mủ tối đa hóa được trong năm. Hơn nữa, mưa thường vào buổi chiều tối và đến sáng sớm lại tạnh, giúp lượng mủ trong cây dễ dàng trương nở, dễ khai thác và không làm loãng mủ khi cạo. Các nước kia không những gặp khó khăn về dịch bệnh và thời tiết (mưa kéo dài vào lúc cạo mủ nên rất khó khai thác) mà còn canh tác theo kiểu tiểu điền bởi các hộ gia đình nên điều kiện kinh tế có hạn để khắc phục bất lợi về thời tiết. Trong khi đó, TRC cũng như các doanh nghiệp lớn của Việt Nam lại ứng dụng kỹ thuật rất tốt như phun thuôc trừ bệnh bằng drone, dọn cỏ bằng máy móc và có hệ thống mũ che trên vết rạch để ngăn nước mưa pha loãng mủ trong cốc.
Về việc chuyển đổi đất cao su thành đất KCN, ngoài việc nhìn nhận như một cú Arbitrage về tài sản: đem lại hiệu quả cao và dòng tiền cực mạnh (khoảng 1 tỷ/ha) so với lợi nhuận ròng khoảng 15 – 20 triệu đ/ha hàng năm thì tôi rất thích tư duy của ban lãnh đạo TRC:
Câu nói trong ĐHCĐ “không biến TRC thành doanh nghiệp có KCN mà có quỹ đất công nghiệp” rất sáng suốt vì mang về dòng tiền mạnh ngay lập tức từ bồi thường thay vì không những có tiền mà lại không phải bỏ hàng trăm tỷ ra đầu tư hạ tầng rồi chịu rủi ro đầu tư trái ngành.
Đặc biệt, nếu thực hiện mô hình hợp tác với VSIP thì còn được cưỡi lên lưng đại bàng để hưởng lợi kinh nghiệm đầu tư đến tệp khách hàng FDI toàn cầu và hàng năm hưởng dòng annuity fixed incomes từ khoản premium 20% lợi nhuận ròng chia về từ liên doanh KCN suốt 50 năm (mô hình PHR).
Quỹ rừng cao su của TRC cũng như nồi cơm Thạch Sanh, dùng đến đâu lại có phần rừng mới bù vào. Cả số liệu về quỹ đất, quỹ rừng bổ sung cũng như phát biểu của lãnh đạo TRC tại ĐHCĐ về việc tiếp tục đảm bảo quỹ rừng cao su 13.000 – 14.000 ha cho thấy tầm nhìn và khả năng thực thi rất nghiêm túc và bài bản.
Do vậy, khi nhận về dòng tiền từ chuyển đổi sang đất KCN, cổ đông vẫn hoàn toàn yên tâm dòng tiền từ ngành nghề cốt lõi là cao su vẫn còn nguyên đó.
Ẩn số từ Xiêm Riệp: TRC có 6.400 ha tại Xiêm Riệp, bằng 1,4 lần diện tích đang khai thác tại Tây Ninh. Điều đáng nói là từ năm ngoái, diệc tích này đã vượt qua năng suất trung bình của độ tuổi cây phát triển. Chỉ với dự kiến năng suất tăng lên 1,48 t/ha so với 1,41 t.ha năm ngoái, kế hoạch sản lượng năm nay từ Campuchia đã tăng mạnh, từ 9.050 lên 9.500 tấn. Nhưng đó mới chỉ là bắt đầu. Khi qua mốc này, sản lượng sẽ tăng theo đường parabol lên mức 2 – 2,2 t/ha và kéo dài trong suốt 11 năm ở giai đoạn trưởng thành. Nếu tính toán sẽ thấy sản lượng tiếp tục tăng từ 1.000 – 2.000 t/năm và rồi 4.000 tấn/năm, đạt sản lượng 14.000 tấn trong khoảng 3 năm nữa. Cùng lúc đó, kế hoạch đầu tư tại Campuchia năm 2026 là 264 tỷ đồng. Rừng đã trồng hết và đang khai thác thì đâu cần nhiều capex thế nếu không phải đầu tư một nhà máy lý tâm để chế biến các dòng sản phẩm giá trị cao như ở Tây Ninh? Việc đầu tư nhà máy lúc sản lượng sắp đủ quy mô lúc này là quá chuẩn về mặt thời điểm. Và liệu giờ này sang năm, Công ty con có mang nhiều tiền hơn mảng lõi của mẹ?
Dòng tiền từ đất chuyển đổi thành KCN gần bằng vốn hóa;
Dòng tiền từ mảng lõi gần bằng vốn hóa và khả năng mở rộng theo giá cao su và sản lượng cũng như giá trị gia tăng mạnh từ Xiêm Riệp;
Khoản tiền và tiền gửi ròng hơn nửa nghìn tỷ đã có sẵn trên bảng cân đối kế toán.
Tóm lại, để đơn giản hóa vấn đề, đang giữ TRC thì cứ yên tâm với phần giá trị từ quỹ đất công nghiệp và khoản tiền sẵn có để chia cổ tức. Phần giá trị bằng vốn hóa từ cao su coi như được bên bán tặng không để đỡ phải thấp thỏm với giá cao su, dù theo phân tích tình hình, vùng all-time-high của giá cao su đã trở thành bình thường. Bên cạnh Mr Copper, từ giờ đã xuất hiện thêm Md Rubber trong làng commodities!!
Trích dẫn nội dung về kế hoạch chuyển đổi đất KCN và đảm bảo quỹ đất cao su: “Về chiến lược dài hạn, lãnh đạo TRC cho biết doanh nghiệp đang từng bước chuyển đổi quỹ đất theo quy hoạch của tỉnh Tây Ninh. Theo đó, khoảng 3,000 ha đất sẽ được chuyển đổi trong giai đoạn 2026-2030 và thêm khoảng 1,665 ha đến năm 2050. Song song với quá trình này, Công ty dự kiến góp vốn vào Khu công nghiệp Thạnh Đức, chuẩn bị hồ sơ đầu tư một khu công nghiệp quy mô khoảng 500 ha tại Cầu Khởi, đồng thời phát triển các dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Chia sẻ về định hướng lâu dài, ông Nguyễn Thái Bình, Thành viên HĐQT TRC, cho biết doanh nghiệp “không hướng tới mô hình một công ty cao su có khu công nghiệp, mà sẽ trở thành doanh nghiệp phát triển quỹ đất có thể chuyển đổi thành khu công nghiệp”. Dù vậy, ông Bình khẳng định cao su vẫn sẽ là lĩnh vực đóng góp lợi nhuận chủ yếu trong khoảng 10 năm tới. Để bù đắp phần diện tích đất cao su phải chuyển đổi tại Tây Ninh, TRC đang nghiên cứu mở rộng đất tại các địa phương và thị trường nước ngoài nhằm duy trì tổng diện tích khoảng 13,000-14,000 ha.”
GVR là tập hợp nhiều công ty con và bản thân cũng SXKD trong ngành cao su và KCN nên vừa trực tiếp, vừa gián tiếp hưởng lợi. Tuy nhiên, nó mới thỏa mãn tiêu chí ban đầu - cổ phiếu tốt. Còn để quyết định đầu tư thì phải đạt tiêu chí thứ hai - đủ thấp so với giá trị. Mà GVR quá lớn nên tôi chưa thể phân tích.
Hoặc PHR cũng rất đẹp vì mọi thứ đã dọn lên bàn hết rồi, ai cũng nhìn thấy. Nên P/B mới gần bằng 2 lần. Nhưng vì ai cũng thấy rồi thì tôi cũng không dám vào.
Ngược lại, tôi thấy có những người nắm giữ thời gian trước khá sốt ruột khi so sánh P/B dưới 1 của TRC khi so sánh với PHR. Nhưng lẽ thông thường là vậy: Thị trường chỉ chịu thừa nhận và trả giá cao khi đã nhìn thấy. Còn nhiệm vụ của chúng ta là đi tìm những gì đang ẩn hiện và sắp lộ hình hài. Và giờ đây, khi lãnh đạo đã nói rõ mức giá bồi thường tối thiểu và lãnh đạo địa phương đã tiết lộ “đến nay đã hoàn chỉnh văn bản chuyển thông tin thửa đất đến cơ quan thuế để xác định nghĩa vụ tài chính” thì nghĩa là sắp tới rồi!!! https://phuocthanh.tayninh.gov.vn/cai-cach-hanh-chinh/hoi-nghi-trao-doi-mot-so-noi-dung-lien-quan-va-thao-go-kho-khan-trong-qua-trinh-trien-khai-thuc–1057694
Và quan trọng, đầu xuôi thì đuôi sẽ lọt. Dự án Hiệp Thạnh giả quyết điểm nghẽn xong sẽ là tiền đề để các dự án sau được triển khai nhanh hơn. Và thị trường sẽ đổ dồn con mắt vào quỹ đất công nghiệp 3.000 ha với giá trị tối thiểu bằng vốn hóa hiện nay.
Giờ hãy phản biện sai lầm khác khi cho rằng cổ tức 3.000 đ/cp sắp nhận chỉ tương đương tỷ suất dưới 4%/năm: vì dự kiến nhận vào cuối tháng 8 nên thời gian tính không phải là 1 năm. Nếu tính tròn năm thì phải vào tầm này năm sau, lúc nhận thêm tối thiểu 7.000 đ/cp. Như vậy, cổ tức tổng cộng tối thiểu là 10.000 đ và tỷ suất cổ tức là 13%/năm!
Mà có khi vì muốn thu hồi lại vốn chi trả bồi thường và nộp tiền thuê đất cho KCN Hiệp Thạnh, GVR lại chỉ đạo tạm ứng sớm, lúc đó tỷ suất cổ tức lại cao hơn.
Nhưng TRC có nguồn để tạm ứng không? Hãy thử chạy mô hình rolling valuation xem sao:
Hiện có 558 tỷ tiền thuần
Sắp nhận tối thiểu 365 tỷ tiền bồi thường KCN Hiệp Thạnh, giả sử trong quý 3
Cuối quý 3 có thêm khoảng 70 tỷ từ lợi nhuận và khấu hao. Tổng cộng lũy kế có 993 tỷ, tương đương 33.000 đ/cp. Chẳng lẽ không đủ nguồn để trả và tạm ứng khoảng 8.000 đ/cp?
Giờ này sang năm, có thêm khoảng 270 tỷ từ lợi nhuận và khấu hao. Sau khi trừ cổ tức đã trả và tạm ứng thì vẫn có 1.023 tỷ, tương đương 34.000 đ/cp.
Với lợi nhuận dự phóng khoảng 660 tỷ (gồm cả từ KCN Hiệp Thạnh), EPS = 22.000 đ/cp và nguồn tiền khổng lồ, chẳng lẽ GVR không chỉ đạo tăng thêm 3 – 5 nghìn cổ tức?
*Cũng giống như quỹ đất, tiền ròng của TRC như nồi cơm Thạch Sanh vậy!!!
ăn kép hả cụ, GVR trả bồi thường cho TRC + nhà nước hỗ trợ bồi thường do thu hồi trước hạn, thì lẽ thường GVR giữ 61.8% thì lấy ngược lại qua việc chi trả cổ tức, để giá vốn làm KCN Hiệp thạnh thấp. Vì thế mới chia 3k năm nay + tối thiểu 7k năm tài chính 2026.
Bổ sung thêm cùng bác là Luật đầu tư mới 2026, sạu khi có quy hoạch tổng thể Tỉnh, thẩm quyền phê duyệt chủ đầu tư KCN được phân quyền cho UBND Tỉnh nên tốc độ triển khai nhanh hơn nhiều so với trước đây như của PHR và các KCN thành lập mới khác là phải chờ chủ trương phê duyệt của Thủ tướng.
Đánh giá về triển vọng ngành, ông Trần Thanh Phụng - Phó TGĐ tập đoàn - cho rằng thị trường cao su thiên nhiên đang bước vào giai đoạn thiếu hụt nguồn cung kéo dài. Tập đoàn dự báo thế giới thiếu khoảng 500.000 tấn cao su trong năm 2025 và mức thiếu hụt lũy kế có thể lên tới 2 triệu tấn vào năm 2030.
Diễn biến thị trường thời gian qua phần nào phản ánh những lo ngại về nguồn cung. Theo dữ liệu Trading Economics, giá cao su thiên nhiên hiện đang dao động quanh mức 228 US cent/kg, tương đương khoảng 2.280 USD/tấn, vượt vùng đỉnh của khoảng 10 năm gần đây. Trong bối cảnh đó, ông Phụng kỳ vọng giá bán bình quân năm 2026 sẽ tăng tối thiểu 5-10% so với năm trước. Về dài hạn, tập đoàn dự báo giá cao su có thể tăng từ khoảng 1.600 USD/tấn năm 2024 lên 2.200 USD/tấn trong năm 2026 và đạt 3.000-3.300 USD/tấn vào năm 2030, đây là kịch bản dự báo đã tính tới các biến động nhỏ và được xem là tương đối an toàn.
Liệu ông Phụng có lạc quan quá về giá và bi quan quá về nguồn cung? Nếu so sánh tương quan với giá dầu Brent: vào thời điểm 29/6 năm ngoái, giá Brent là 70 $ và giá cao su chỉ có 160 $/tấn. 29/6 năm nay, lúc Brent cắm đầu về 70$/thùng thì giá cao su vẫn trơ trơ ở ngưỡng 208 $/tấn. Điều gì làm nó de-couple khỏi giá dầu như thông lệ vậy?
Không có lý do gì khác ngoài yếu tố cung – cầu: trong khi nhu cầu cơ bản vẫn vậy và tăng lên đối với lốp xe điện (đòi hỏi tỷ trọng cao su tự nhiên cao và nhanh mòn hơn) - ANRPC xác định lượng tổng cung toàn cầu năm nay sẽ thiếu hụt khoảng 400.000 đến 700.000 tấn so với nhu cầu tiêu thụ của ngành lốp xe.
Và thực tế thì thị trường cao su tự nhiên toàn cầu đang rơi vào trạng thái thâm hụt nguồn cung năm thứ 6 liên tiếp chứ không phải mới diễn ra năm ngoái hay năm nay.
Nhưng liệu nguồn cung có tiếp tục thiếu hụt ngày càng nghiêm trọng đến 2030 như dự báo của GVR không? Để nắm rõ thì phải tìm hiểu sâu hơn về sự suy giảm mang tính cơ cấu của nguồn cung thế giới.
Sau khi gặp họa về nhiệt độ tăng cao bất thường vào tháng 3 và 4 làm chậm quá trình ra lá mới sau mùa thay lá dẫn đến lượng mủ tích tụ trong thân cây bị suy giảm nghiêm trọng.
Do yếu tố địa lý, từ cuối tháng 5 đến nay, gió mùa Tây Nam mang theo các đợt mưa lớn, dồn dập vào các buổi sáng sớm, cản trở công nhân cạo mủ vì nước mưa làm trôi mủ hoặc gây nhiễm trùng miệng cạo. Lượng mủ đã giảm do nhiệt độ cao lại bị cắt giảm mất 30% do mưa lớn. Được biết trong 2 tuần đầu tháng 7, khu vực Nam Thái Lan (chiếm >60% sản lượng) và Đông Bắc Thái Lan hứng chịu các đợt mưa rào liên tục với lượng mưa tích lũy cao.
Do đa phần là các hộ tiểu điền (khai thác 90% sản lượng), không có hệ thống máng che mưa (rain-guard) cũng như biện pháp phòng chống thời tiết và canh tác khoa học như các doanh nghiệp lớn của Việt Nam, nên khó chống chọi với điều kiện thời tiết bất lợi đặc trưng.
Tình trạng thiếu hụt lao động, nhất là sụt giảm lao động nhập cư từ Myanmar là một khó khăn nữa.
Nếu như yếu tố 1 mang tính chu kỳ của El-Nino thì 3 yếu tố sau mang tính cơ cấu, khó khắc phục.