Khi tin tức về xung đột giữa Mỹ – Israel – Iran xuất hiện dày đặc, nhiều người chỉ nghĩ đến giá dầu tăng. Nhưng có một câu hỏi quan trọng hơn:
Nếu căng thẳng kéo dài, Việt Nam sẽ chịu tác động ra sao?
- Năng lượng gần như là “Dòng Máu” của nền kinh tế. Mọi hoạt động từ sản xuất, vận tải, logistics cho đến tiêu dùng đều phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng ổn định.
- Vấn đề là Việt Nam lại phụ thuộc khá lớn vào nhập khẩu năng lượng.
Điều này có nghĩa là nguồn cung năng lượng của Việt Nam gắn chặt với chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là khu vực Trung Đông.
- Nếu căng thẳng địa chính trị tại khu vực này leo thang hoặc kéo dài, rủi ro không chỉ nằm ở giá dầu tăng. Nguy cơ lớn hơn là sự gián đoạn nguồn cung.
- Trong trường hợp cực đoan, khi chuỗi vận chuyển bị ảnh hưởng hoặc nguồn cung bị hạn chế, Việt Nam có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt năng lượng cục bộ, tạo áp lực lên chi phí sản xuất, lạm phát và tăng trưởng kinh tế.
Nói cách khác, khi một khu vực cách Việt Nam hàng nghìn km xảy ra xung đột, tác động vẫn có thể lan đến nền kinh tế trong nước thông qua chuỗi cung ứng năng lượng.
Vì vậy, điều cần theo dõi không chỉ là tin tức chiến sự, mà là nguồn cung và dòng chảy năng lượng toàn cầu trong thời gian tới.
Mặc dù Việt Nam có khai thác dầu thô trong nước, nhưng cơ cấu vận hành của các nhà máy lọc dầu lớn vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Đông. Hiện nay, hai nhà máy lọc dầu lớn là Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Nhà máy lọc dầu Dung Quất đang đáp ứng khoảng 72–80% nhu cầu xăng dầu trong nước. Tuy nhiên, hoạt động của các nhà máy này vẫn chịu tác động từ chuỗi cung ứng toàn cầu do phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu. Trước những căng thẳng địa chính trị hiện nay, mỗi đơn vị đang xây dựng các kịch bản ứng phó riêng. Theo Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn – đơn vị vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất, doanh nghiệp đã chủ động các phương án sản xuất để bảo đảm nguồn cung xăng sinh học cho thị trường trong nước. Doanh nghiệp cho biết từ cuối tháng 3/2026, nhà máy Dung Quất dự kiến tiếp nhận khoảng 60.000 tấn nhiên liệu sinh học E100 từ Nhà máy Nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung để pha chế thành xăng E10. Giải pháp này nhằm góp phần gia tăng sản lượng xăng dầu trong nước trong bối cảnh các kênh nhập khẩu bị hạn chế do một số quốc gia siết xuất khẩu xăng dầu. Trong khi đó, Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn chịu áp lực lớn hơn do nguồn dầu thô từ Kuwait phải đi qua Eo biển Hormuz – khu vực được xem là “điểm nóng” an ninh hàng hải. Hiện các lô hàng trong tháng 3 vẫn cập cảng an toàn để duy trì sản xuất. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài sang tháng 4, nhà máy này có thể đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu và buộc phải tìm kiếm nguồn cung thay thế để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Bên cạnh đó, căng thẳng tại Trung Đông cũng khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, tạo ra áp lực lớn lên kinh tế toàn cầu nói chung và Việt Nam nói riêng. Giá nhiên liệu tăng không chỉ tác động trực tiếp đến người tiêu dùng mà còn kéo theo chi phí vận tải và logistics tăng cao, qua đó làm tăng giá thành sản xuất của nhiều ngành hàng. Hệ quả cuối cùng là áp lực lạm phát gia tăng, gây khó khăn cho việc điều hành chính sách tiền tệ và ảnh hưởng tới tốc độ tăng trưởng kinh tế chung.
