Chỉ một tháng trước, thế giới lo thiếu dầu vì eo biển Hormuz bị phong tỏa. Hôm nay, không ai muốn mua. Các nhà xuất khẩu vùng Vịnh đang chạy đua xả hàng triệu thùng dầu tích lũy trong bồn chứa và trên các tàu chở dầu — và để bán được, họ đang phá giá ở mức chưa từng thấy trong hơn hai thập kỷ.
Hệ quả là: OPEC đang đứng trước cuộc khủng hoảng nội bộ nghiêm trọng nhất trong lịch sử 66 năm của mình.
UAE nổ phát súng đầu tiên nhắm vào OPEC
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) hành động trước. Xuất khẩu dầu thô của UAE tăng lên mức kỷ lục 3,8 triệu thùng/ngày (bpd) trong tháng 6 theo dữ liệu Kpler, sau khi eo biển Hormuz được mở trở lại một phần sau Biên bản ghi nhớ (MOU) Mỹ-Iran ngày 17/6.
UAE không chỉ bán dầu — họ đang bán dầu theo chiến lược hoàn toàn độc lập. Sau 60 năm thành viên, UAE tuyên bố rời OPEC vào tháng 5 và giờ đây không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ hạn ngạch sản xuất nào.
Phát súng đầu tiên của cuộc chiến thị phần không đến từ bên ngoài OPEC — nó đến từ bên trong.
Lũ dầu đang ào ạt trở lại — nhưng cầu chưa theo kịp cung
Tốc độ phục hồi xuất khẩu vùng Vịnh là đáng kinh ngạc.
Tổng xuất khẩu qua Hormuz tháng 6 gần như gấp bốn lần so với tháng 5, đạt khoảng 4,2 triệu bpd. Khi tính thêm các tuyến vận chuyển vòng quanh eo biển, con số lên đến khoảng 10,5 triệu bpd. Mức này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình trước chiến tranh khoảng 17 triệu bpd — nhưng là sự phục hồi mạnh mẽ so với đáy trong xung đột.
Saudi Arabia tháng 6 xuất 4,5 triệu bpd — cao nhất từ khi chiến tranh bắt đầu. Tháng 7, con số này dự kiến nhảy lên 6,4 triệu bpd, chỉ còn cách mức trước chiến tranh chưa đến 1 triệu bpd. Iraq và Kuwait mỗi nước xuất khoảng 500.000 bpd qua Hormuz trong tháng 6.
Nhưng nhu cầu không phục hồi nhanh như cung. Phần lớn nhà máy lọc dầu tại châu Á và châu Âu đã ký hợp đồng đủ nguyên liệu đến hết tháng 8 — khiến các nhà xuất khẩu vùng Vịnh phải cạnh tranh gay gắt cho lượng nhu cầu còn lại.
Cuộc bán tháo: -$20/thùng, kỷ lục giá thấp nhất 20 năm
Để giành khách, các nhà xuất khẩu đang chấp nhận chiết khấu sâu đến mức chưa từng có trong thế kỷ này.
Saudi Arabia đặt giá bán chính thức (OSP — Official Selling Price) của dầu Arab Light tháng 8 ở mức -$1,50/thùng so với mốc tham chiếu Oman/Dubai — giảm $11 so với mức +$9,50 của tháng 7. Đây là mức thấp nhất kể từ tháng 6/2020 và mức cắt giảm tháng-qua-tháng lớn nhất trong ít nhất 20 năm. Một số giao dịch trên thị trường thứ cấp ghi nhận chiết khấu lên đến $20/thùng so với giá dầu Brent.
Những nỗ lực kéo giá đó đang bắt đầu có kết quả. Các nhà máy lọc dầu độc lập Trung Quốc — nhóm “teapots” — đã gom mạnh các lô hàng chiết khấu trong những tuần gần đây. Trước đó, Trung Quốc — nhà nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới — đã cắt giảm mua hàng xuống chỉ còn 5,84 triệu bpd trong tháng 6, thấp nhất trong hơn một thập kỷ, do giá cao và biến động thị trường làm nản lòng người mua.
ADNOC (Công ty Dầu Quốc gia Abu Dhabi) thậm chí đã mở rộng sang các thị trường chưa từng có mặt, bao gồm Nigeria, Thổ Nhĩ Kỳ và bờ Tây nước Mỹ.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Phân tích chi tiết: UAE bơm dầu kỷ lục, Saudi cắt giá sâu nhất 20 năm: nội chiến thị phần trong OPEC+