VCB lợi nhuận đi ngang nhưng hoạt động cốt lõi có thực sự yếu đi?
Lợi nhuận quý 3 của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB) gần như không tăng so với cùng kỳ, nhưng nguyên nhân chính không nằm ở hoạt động kinh doanh cốt lõi. Điểm kéo lợi nhuận xuống là khoản dự phòng lớn cho trái phiếu doanh nghiệp, trong khi thu nhập, biên lãi và lợi nhuận trước dự phòng đều tăng mạnh. Vì vậy, câu hỏi quan trọng với VCB lúc này là áp lực dự phòng có mang tính kéo dài hay chỉ là một khoản xử lý tập trung trong quý 3.
Trong quý 3/2026, VCB ghi nhận lợi nhuận trước thuế khoảng 11.218 tỷ đồng, giảm 0,2% so với cùng kỳ và giảm mạnh so với quý trước. Tuy nhiên, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng lại tăng tới 44,8%, đạt 17.402 tỷ đồng. Khoảng cách rất lớn giữa hai con số này đến từ chi phí dự phòng tăng gần 8 lần lên 6.184 tỷ đồng.
Đáng chú ý, khoảng 5.000 tỷ đồng dự phòng trong quý 3 liên quan đến một khoản trái phiếu doanh nghiệp của khách hàng ngành năng lượng. VCB đã đưa khoản trái phiếu này vào nhóm nợ xấu từ cuối năm 2025 và đến quý 3/2026 quyết định trích lập đủ 100% giá trị. Điều này khiến lợi nhuận ngắn hạn bị ảnh hưởng mạnh, nhưng đồng thời cũng giúp ngân hàng xử lý dứt điểm một phần rủi ro đã tồn tại trước đó.
Điểm đáng quan tâm hơn nằm ở phần kinh doanh cốt lõi. Tín dụng 9 tháng tăng 8,4%, trong đó riêng quý 3 tăng 3,3%, cho thấy tốc độ giải ngân đã cải thiện rõ so với mức tăng chỉ 0,2% trong quý 2. Biên lãi ròng quý 3 tiếp tục tăng lên 3,09%, cao hơn cả quý trước lẫn cùng kỳ. Đây là yếu tố quan trọng bởi với quy mô tài sản lớn của VCB, chỉ cần biên lãi cải thiện cũng có thể tạo ra mức tăng đáng kể về thu nhập lãi.
Thu nhập ngoài lãi cũng hỗ trợ tích cực. Trong 9 tháng, mảng này tăng 48%, đặc biệt lợi nhuận từ kinh doanh ngoại hối quý 3 tăng hơn 100% so với cùng kỳ. Tuy vậy, một phần thu nhập ngoài lãi trong năm có yếu tố kế toán bất thường, vì vậy không nên coi toàn bộ mức tăng này là nguồn lợi nhuận có thể lặp lại đều đặn.
Chất lượng tài sản nhìn chung vẫn là điểm mạnh. Nếu loại trừ khoản trái phiếu doanh nghiệp nói trên, tỷ lệ nợ xấu quý 3 ở mức 0,71%, thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu vẫn ở mức rất cao 243%. Điểm cần theo dõi là tiền gửi đang tăng chậm hơn tín dụng và tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn giảm so với cùng kỳ, có thể tạo thêm áp lực lên chi phí vốn nếu xu hướng này kéo dài.
Như vậy, lợi nhuận quý 3 đi ngang chưa phản ánh sự suy yếu của VCB. Ngược lại, tín dụng đang tăng tốc, biên lãi cải thiện và lợi nhuận trước dự phòng vẫn tăng mạnh. Rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng phát sinh thêm các khoản dự phòng ngoài dự kiến. Nếu áp lực này giảm trong các quý tới và biên lãi tiếp tục duy trì, tăng trưởng lợi nhuận có cơ sở để trở lại rõ nét hơn.
Với VCB, câu chuyện 1–2 quý tới vì thế không nằm ở con số lợi nhuận quý 3 thấp hơn kỳ vọng, mà nằm ở việc phần kinh doanh cốt lõi có tiếp tục đủ mạnh để chuyển hóa thành lợi nhuận sau khi gánh nặng dự phòng giảm xuống hay không.
Nhà đầu tư muốn tham khảo vùng giá tích sản và giá mục tiêu của VCB có thể vào trang tiểu sử để xem phân tích chi tiết.
Với nền tảng lợi nhuận cải thiện, tín dụng có dư địa tăng trưởng và chất lượng tài sản được duy trì ở mức tốt, VCB đang là cổ phiếu ngân hàng đáng chú ý trong giai đoạn cuối năm. Theo báo cáo, giá mục tiêu 75.000 đồng/cp, tương ứng mức upside khoảng 30% so với giá 58.000 đồng/cp.
