Mùa công bố báo cáo tài chính bán niên năm 2026 đang dần khép lại, và với nhóm cổ phiếu thép, sự khác biệt giữa các doanh nghiệp không chỉ nằm ở tốc độ tăng doanh thu mà còn ở khả năng chuyển mức tăng trưởng đó thành lợi nhuận và dòng tiền. Một trường hợp tương đối đáng chú ý nhưng chưa được thị trường nhắc đến quá nhiều là CTCP Sản xuất Thép Việt Long, mã chứng khoán VLS trên UPCoM.
Báo cáo tài chính giữa niên độ của VLS vừa được Công ty TNHH Kiểm toán CPA Việt Nam thực hiện soát xét. Theo kết luận của kiểm toán viên, không có vấn đề nào khiến kiểm toán viên cho rằng báo cáo tài chính giữa niên độ của doanh nghiệp không phản ánh trung thực và hợp lý, trên các khía cạnh trọng yếu, tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh và lưu chuyển tiền tệ của công ty tại ngày 30/06/2026.
Nếu chỉ nhìn vào kết quả kinh doanh, điểm đáng chú ý đầu tiên là tốc độ tăng trưởng doanh thu. Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của Việt Long đạt khoảng 532,2 tỷ đồng, tăng gần 29% so với mức 413,4 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý hơn, lợi nhuận gộp đạt gần 23,9 tỷ đồng, tăng mạnh so với khoảng 13 tỷ đồng của cùng kỳ.
Như vậy, câu chuyện của VLS trong nửa đầu năm không đơn thuần là bán được nhiều hàng hơn. Phần lợi nhuận gộp tạo ra từ hoạt động kinh doanh cũng đã có sự cải thiện đáng kể. Biên lợi nhuận gộp theo đó tăng từ khoảng 3,1% trong cùng kỳ 2025 lên khoảng 4,5% trong 6 tháng đầu năm 2026.
Tuy nhiên, phần lợi nhuận gộp tăng thêm vẫn chưa đủ để bù đắp toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ.
Chi phí tài chính trong 6 tháng đầu năm lên tới khoảng 20,2 tỷ đồng, tăng đáng kể so với mức 11,4 tỷ đồng của cùng kỳ. Trong đó, riêng chi phí đi vay đạt khoảng 19,8 tỷ đồng. Chi phí bán hàng cũng tăng lên hơn 3,1 tỷ đồng, từ mức chỉ khoảng 172 triệu đồng cùng kỳ, trong khi chi phí quản lý doanh nghiệp tăng từ khoảng 2,9 tỷ đồng lên hơn 5,3 tỷ đồng.
Kết quả là VLS ghi nhận lỗ trước thuế khoảng 2,36 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm, so với mức lỗ khoảng 1,44 tỷ đồng cùng kỳ. Sau thuế, khoản lỗ lên khoảng 3,16 tỷ đồng, tương đương mức lỗ khoảng 129 đồng/cổ phiếu theo báo cáo.
Nhìn vào những con số này, có thể thấy VLS đang đứng giữa hai câu chuyện khá khác nhau.
Một bên là quy mô kinh doanh đang tăng. Doanh thu 6 tháng tăng gần 29%, lợi nhuận gộp tăng mạnh và tổng tài sản tại ngày 30/06/2026 đạt khoảng 899,5 tỷ đồng.
Bên còn lại là chi phí để duy trì tốc độ tăng trưởng cũng đang tăng lên. Đặc biệt, dư nợ vay ngắn hạn cuối kỳ ở mức cao hơn đầu năm, trong khi các khoản phải thu khách hàng đạt khoảng 330,8 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức hơn 204 tỷ đồng đầu năm. Hàng tồn kho cuối kỳ ở mức khoảng 148,1 tỷ đồng, giảm nhẹ so với đầu năm nhưng vẫn chiếm một phần đáng kể trong tài sản ngắn hạn.
Đây có lẽ mới là phần đáng theo dõi ở VLS trong nửa cuối năm.
Bởi nếu doanh thu tiếp tục tăng, câu hỏi quan trọng không còn là “VLS có tăng trưởng hay không”, mà là tăng trưởng đó có tạo ra lợi nhuận và dòng tiền đủ lớn hay không.
Với một doanh nghiệp thép, việc doanh thu tăng kéo theo nhu cầu vốn lưu động là điều không quá bất thường. Hàng tồn kho, phải thu khách hàng và dư nợ vay thường vận động cùng với quy mô hoạt động. Nhưng khi chi phí vốn tăng nhanh, phần lợi nhuận giữ lại sau cùng sẽ bị thu hẹp.
VLS hiện đang cho thấy khá rõ đặc điểm này. Doanh thu đã tăng mạnh, lợi nhuận gộp cũng cải thiện, nhưng chi phí tài chính vẫn đang là một lực cản lớn đối với lợi nhuận cuối cùng.
Điều đáng chú ý là khoảng cách giữa “doanh nghiệp đang tăng trưởng” và “doanh nghiệp đang tạo ra lợi nhuận từ tăng trưởng” đôi khi không hề nhỏ.
Nếu trong các quý tới VLS tiếp tục duy trì được tốc độ tăng doanh thu, đồng thời cải thiện biên lợi nhuận gộp, kiểm soát chi phí vay và rút ngắn vòng quay vốn lưu động, bức tranh tài chính sẽ có thể thay đổi khá đáng kể. Ngược lại, nếu doanh thu tăng nhưng chi phí tài chính và vốn lưu động tiếp tục tăng nhanh, áp lực lên lợi nhuận sẽ vẫn còn.
Vì vậy, sau báo cáo soát xét bán niên, VLS có lẽ chưa phải câu chuyện chỉ nhìn vào một con số lợi nhuận âm để kết luận. Đây là một doanh nghiệp đang có sự mở rộng về quy mô doanh thu nhưng đồng thời phải giải một bài toán khó hơn: làm thế nào để biến tăng trưởng doanh thu thành tăng trưởng lợi nhuận thực chất.
Với những nhà đầu tư đang theo dõi nhóm thép, VLS là một mã có thể đưa vào danh sách theo dõi ở góc độ này. Không phải vì một quý hay một kỳ báo cáo có thể quyết định toàn bộ câu chuyện, mà bởi các quý tiếp theo sẽ cho thấy rõ hơn chất lượng của mức tăng trưởng mà doanh nghiệp đang có.