VPB – Khi “con voi ngân hàng” bắt đầu chạy bằng cả hệ sinh thái
Có những cổ phiếu ngân hàng chỉ nên nhìn như một ngân hàng. Nhưng cũng có những cổ phiếu phải nhìn như một hệ sinh thái tài chính. Với tôi, VPB đang dần thuộc nhóm thứ hai.
Câu chuyện của VPB hiện tại không chỉ nằm ở tăng trưởng tín dụng hay lợi nhuận ngân hàng mẹ. Câu chuyện lớn hơn là VPB đang cố xây một “cỗ máy tài chính đa tầng”, trong đó ngân hàng mẹ là lõi, FE Credit là mảng tiêu dùng, VPBankS là mảng chứng khoán – thị trường vốn, OPES là bảo hiểm, CAKE/NEO là ngân hàng số, và GPBank là một mảnh ghép mới cho tham vọng mở rộng hệ khách hàng.
1. VPB không còn là câu chuyện một ngân hàng đơn lẻ
Nhiều năm trước, thị trường nhìn VPB chủ yếu qua hai lăng kính: tăng trưởng cao và rủi ro nợ xấu, đặc biệt từ FE Credit. Nhưng giai đoạn hiện nay, bức tranh đã khác hơn. VPB không còn chỉ phụ thuộc vào một động cơ duy nhất, mà đang có nhiều nguồn đóng góp lợi nhuận hơn.
Ngân hàng mẹ vẫn là trụ cột chính với quy mô tài sản lớn, tín dụng tăng nhanh và khả năng mở rộng khách hàng doanh nghiệp, SME, bán lẻ. Nhưng bên cạnh đó, các công ty con đang bắt đầu có vai trò rõ hơn. VPBankS hưởng lợi khi thị trường chứng khoán sôi động. FE Credit nếu phục hồi sẽ là “quyền chọn” rất lớn cho lợi nhuận. OPES đóng góp thêm từ bảo hiểm. CAKE/NEO giúp VPB đi sâu hơn vào ngân hàng số. GPBank có thể là quân bài tái cơ cấu đáng chú ý trong vài năm tới.
Nói cách khác, VPB đang đi theo mô hình: một ngân hàng lõi + nhiều vệ tinh tài chính xung quanh.
2. Động cơ tăng trưởng chính vẫn là tín dụng
Với ngân hàng, cuối cùng tăng trưởng lợi nhuận vẫn phải bắt đầu từ tín dụng. VPB là một trong những ngân hàng có khẩu vị tăng trưởng mạnh nhất hệ thống. Khi tín dụng tăng nhanh, tổng tài sản mở rộng, quy mô cho vay lớn hơn, thì thu nhập lãi thuần có dư địa tăng.
Điểm đáng chú ý là VPB không chỉ tập trung vào một nhóm khách hàng. Ngân hàng có cả doanh nghiệp lớn, SME, bán lẻ, tài chính tiêu dùng và ngân hàng số. Chính sự đa dạng này giúp VPB có nhiều “đường chạy” hơn trong chu kỳ phục hồi kinh tế.
Nếu kinh tế phục hồi, doanh nghiệp cần vốn, người dân vay mua nhà – mua xe nhiều hơn, tiêu dùng quay lại, thị trường chứng khoán tốt lên, thì VPB là một trong những ngân hàng có khả năng hưởng lợi khá mạnh.
3. FE Credit – từ gánh nặng thành quyền chọn phục hồi
FE Credit từng là lý do khiến nhiều nhà đầu tư e ngại VPB. Tài chính tiêu dùng có biên lợi nhuận cao nhưng cũng đi kèm rủi ro nợ xấu cao, nhất là trong giai đoạn thu nhập người dân khó khăn.
Tuy nhiên, chính vì FE Credit từng bị chiết khấu mạnh, nên nếu mảng này phục hồi bền vững, thị trường có thể phải nhìn lại định giá VPB. Đây là điểm thú vị: FE Credit không cần quay lại thời hoàng kim ngay lập tức, chỉ cần giảm lỗ, kiểm soát nợ xấu tốt hơn và tăng trưởng trở lại là đã đủ tạo hiệu ứng tích cực cho lợi nhuận hợp nhất.
Nói đơn giản, với VPB hiện tại, FE Credit không còn chỉ là “rủi ro”, mà còn là quyền chọn phục hồi tiêu dùng.
4. VPBankS – mảnh ghép rất đáng chú ý trong chu kỳ thị trường vốn
Một điểm khiến tôi thấy câu chuyện VPB hấp dẫn hơn nhiều ngân hàng khác là VPBankS. Khi thị trường chứng khoán bước vào chu kỳ tích cực, công ty chứng khoán có thể hưởng lợi từ môi giới, margin, tự doanh, tư vấn phát hành và ngân hàng đầu tư.
VPBankS không chỉ là công ty chứng khoán đứng riêng lẻ, mà có thể tận dụng hệ khách hàng lớn từ VPBank. Đây là lợi thế không nhỏ. Một ngân hàng có khách hàng doanh nghiệp, khách hàng cá nhân, khách hàng giàu có, cộng thêm công ty chứng khoán trong hệ sinh thái, thì khả năng bán chéo sản phẩm là rất lớn.
Nếu thị trường vốn Việt Nam tiếp tục phát triển, câu chuyện VPBankS có thể là một trong những yếu tố giúp VPB được định giá lại.
5. OPES, CAKE, NEO và GPBank – những mảnh ghép nhỏ nhưng không nên xem nhẹ
Một hệ sinh thái tài chính mạnh không thể chỉ có ngân hàng và chứng khoán. VPB còn có OPES trong bảo hiểm, CAKE/NEO trong ngân hàng số và GPBank sau tái cơ cấu.
OPES giúp VPB mở rộng nguồn thu ngoài lãi. CAKE và NEO giúp tiếp cận nhóm khách hàng trẻ, khách hàng số, giảm phụ thuộc vào mạng lưới chi nhánh truyền thống. GPBank có thể là một nền tảng để VPB mở rộng tệp khách hàng, đặc biệt nếu quá trình tái cơ cấu diễn ra hiệu quả.
Từng mảnh ghép nhìn riêng có thể chưa quá lớn. Nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một hệ sinh thái có khả năng phục vụ khách hàng từ vay vốn, gửi tiền, đầu tư chứng khoán, bảo hiểm, tài chính tiêu dùng đến ngân hàng số.
Đó mới là điểm đáng chú ý.
6. Rủi ro lớn nhất: tăng trưởng nhanh phải đi cùng kiểm soát nợ xấu
Tất nhiên, VPB không phải cổ phiếu dành cho người thích sự an toàn tuyệt đối. Đây là cổ phiếu có beta cao, tăng trưởng mạnh nhưng cũng có nhiều biến số cần theo dõi.
Rủi ro lớn nhất vẫn là nợ xấu. Tăng trưởng tín dụng nhanh luôn đi kèm câu hỏi: chất lượng tài sản có đủ tốt không? FE Credit có phục hồi thật sự bền vững không? Chi phí vốn có được kiểm soát không? CASA có cải thiện không? Dự phòng có còn gây áp lực lên lợi nhuận không?
Với VPB, thị trường sẽ không chỉ nhìn vào con số lợi nhuận. Thị trường sẽ nhìn rất kỹ vào chất lượng lợi nhuận.
Nếu lợi nhuận tăng nhưng nợ xấu cũng tăng, cổ phiếu khó được định giá cao. Nhưng nếu lợi nhuận tăng, nợ xấu giảm, FE Credit hồi phục, VPBankS đóng góp tốt, thì câu chuyện sẽ rất khác.
7. Luận điểm đầu tư: VPB là cổ phiếu của chu kỳ phục hồi
VPB không phải câu chuyện phòng thủ. VPB là câu chuyện của chu kỳ.
Khi kinh tế yếu, tiêu dùng yếu, chứng khoán trầm lắng, nợ xấu tăng, VPB thường bị chiết khấu mạnh. Nhưng khi chu kỳ đảo chiều, tín dụng tăng, tiêu dùng phục hồi, thị trường chứng khoán tốt lên và hệ sinh thái tài chính vận hành hiệu quả, VPB có thể là một trong những cổ phiếu ngân hàng có độ bật lợi nhuận mạnh.
Điểm hấp dẫn của VPB nằm ở chỗ: thị trường có thể đang định giá VPB như một ngân hàng có rủi ro cao, nhưng nếu hệ sinh thái chứng minh được khả năng tạo lợi nhuận bền vững, VPB có thể được nhìn như một nền tảng tài chính đa tầng.
Đây chính là câu chuyện tái định giá.
8. Kết luận: VPB không dành cho người sợ sóng, nhưng rất đáng để theo dõi
VPB là một cổ phiếu thú vị vì nó có đủ cả câu chuyện tăng trưởng, câu chuyện phục hồi, câu chuyện hệ sinh thái và câu chuyện tái định giá. Nhưng đi cùng với đó là rủi ro nợ xấu, chi phí vốn và biến động chu kỳ.
Điều cần theo dõi ở VPB trong thời gian tới không chỉ là giá cổ phiếu tăng hay giảm vài phiên, mà là 4 điểm chính:
Thứ nhất, tín dụng có tiếp tục tăng trưởng tốt không.
Thứ hai, nợ xấu có được kiểm soát thực chất không.
Thứ ba, FE Credit có phục hồi bền vững không.
Thứ tư, VPBankS và các mảnh ghép hệ sinh thái có tiếp tục đóng góp lợi nhuận rõ ràng không.
Nếu cả 4 điểm này cùng tích cực, VPB có thể không còn là câu chuyện “ngân hàng rủi ro cao” như thị trường từng nghĩ, mà trở thành câu chuyện của một hệ sinh thái tài chính đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới.
Tóm lại: VPB không phải cổ phiếu để ngủ quên, nhưng là cổ phiếu rất đáng đưa vào watchlist nếu tin vào chu kỳ phục hồi kinh tế, tiêu dùng và thị trường vốn Việt Nam.
*Bài viết chỉ là góc nhìn cá nhân, không phải khuyến nghị mua bán.