Năm 2026 chắc chắn sẽ thay đổi nhiều, sẽ là bước ngoặt lớn.
Ai khôn ngoan, lanh lợi thì có thể bứt phá về Tiền Bạc.
Còn kêu than không giải quyết gì đâu. Dân đen ai cho phép than thở với Vua.
(D.H)
Muốn phát triển nghề nghiệp, hãy học cách nghĩ như một nhà đầu tư.
Hầu hết mọi người chọn nghề theo ba cách:
thứ nhất, theo phong trào
thứ hai, theo mong muốn dễ sống
thứ ba, theo cảm hứng mù mờ gọi là “đam mê.”
Và rồi họ thắc mắc vì sao làm hoài không tiến, mỗi lần đổi việc là một lần rơi vào vòng xoáy cũ.
Sự thật là, phát triển nghề nghiệp không khác gì đầu tư dài hạn. Bạn cần nhìn rõ ba yếu tố: mức sinh lời tiềm năng, rủi ro bị thay thế, và mức độ khó để thâm nhập sâu vào thị trường đó.
Một nghề nghiệp tạo ra thu nhập cao, vị thế vững, và ít bị cạnh tranh là nghề có biên lợi nhuận kỹ năng lớn. Nó đòi hỏi bạn phải bỏ công xây dựng năng lực trong nhiều năm, phải vượt qua giai đoạn không thấy kết quả, phải dám chơi một trò chơi dài khi phần lớn người khác chỉ tìm cách thắng nhanh trong ván ngắn.
Cái bẫy của nghề nghiệp hiện đại nằm ở chỗ: có quá nhiều việc nhìn thì có vẻ “thông minh,” “sạch sẽ,” hoặc “ổn định” — nhưng thực chất là các vị trí dễ học, dễ thay, và dễ bị tự động hóa. Dưới lớp vỏ bọc của một công việc văn phòng là hàng loạt tác vụ mà một hệ thống phần mềm tốt có thể làm thay chỉ trong 6 tháng tới.
Bạn không cần một công việc nghe có vẻ oai. Bạn cần một công việc khiến bạn không ngừng đào sâu. Vì chỉ khi bạn đào đủ sâu vào một kỹ năng, bạn mới bước vào vùng đất mà ít người với tới. Đó là nơi phần thưởng bắt đầu được phân phối ngược lại.
Ví dụ: cùng là làm marketing. Người chỉ biết chạy quảng cáo Facebook thì đang nằm trên mặt đất rung rinh. Còn người hiểu cấu trúc hành vi khách hàng, biết tạo funnel, đọc được số, tối ưu chuyển đổi và nhìn thấy cả “game” phía sau — người đó là lớp trầm tích dưới đáy.
Hay cùng là nghề đầu bếp. Có người nấu đúng công thức. Có người hiểu nguyên lý tạo vị. Có người nâng cấp trải nghiệm ăn uống thành một nghệ thuật có thể nhân bản. Khoảng cách giữa ba người đó không nằm ở job title, mà nằm ở chiều sâu của kỹ năng.
Chiều sâu kỹ năng không sinh ra từ đam mê. Nó sinh ra từ sự lặp lại có mục tiêu, cộng thêm một hệ tư duy biết phân tích, quan sát, đặt câu hỏi đúng và kiên trì tối ưu từng chi tiết nhỏ — như cách một nhà đầu tư nhìn vào đồ thị hiệu suất.
Nói cách khác, muốn phát triển nghề nghiệp, đừng chỉ hỏi: “Tôi thích gì?” Mà hãy học cách hỏi:
– Kỹ năng nào đang khan hiếm nhưng sẽ còn giá trị trong 5–10 năm tới?
– Ai là người giỏi nhất trong ngành này, và họ đang làm gì khác biệt so với phần còn lại?
– Nếu tôi làm việc này trong 3 năm, tôi có thể lên tới đâu trong chuỗi giá trị?
– Tôi cần học thêm gì để khiến mình khó bị thay thế hơn mỗi ngày?
Không có nghề nào ổn định mãi.
Chỉ có con người đủ năng lực mới tạo ra ổn định cho chính mình.
TLHDD
Mấy hôm nay các bạn trẻ lấy AI ra doạ nhiều quá. Nhiều bạn mạnh miệng tiên đoán là trong 2-3 năm, sẽ có đến 40-50% doanh nghiệp SME lấy AI làm core và đuổi việc rất nhiều người.
Nói thật, với kinh nghiệm 25 năm làm tư vấn doanh nghiệp trong đó có 5 năm gần đây tập trung cho ứng dụng AI cho doanh nghiệp, mình không thể không trề môi mà nói với các bạn rằng ở Việt nam ấy mà, “còn xơi”! Các doanh nghiệp Việt nam nằm trong một mối quan hệ tơ vò, quan hệ kinh tế, quan hệ chính quyền, quan hệ gia đình, quan hệ quan hệ…cho nên cái loại mà mong vào làm “đứt gẫy” thị trường có mà bị lên gối cho hộc máu mồm ngay lập tức.
Sự thay đổi đang diễn ra, nhưng không gấp gáp như các bạn nghĩ, nó âm thầm hơn nhiều và sẽ mất thời gian dài hơn nhiều quãng thời gian 2-3 năm mà các bạn tiên đoán. Cứ bình tĩnh. Hà nội không vội được đâu. Mình định đánh cuộc 1 triệu đô với mấy bạn ra tuyên bố như vậy, nhưng nghĩ thôi không ai đánh thuế chém, nên cứ để thực tế mở mắt ra cho các bạn.
Tất nhiên, công nghệ, đặc biệt là AI, đang làm thay đổi cấu trúc công việc nhanh hơn dự báo. Nhiều kỹ năng mất giá, nhiều vai trò biến mất, và áp lực thích ứng trở nên thường trực. Nhất là sau Tết này, khi mùa nhảy việc lại sôi động. Thực ra gọi đây là “mùa nhảy việc” là cách nhìn đã cũ. Điều đang diễn ra sâu hơn là một cuộc dịch chuyển niềm tin, khi người lao động bắt đầu đánh giá lại tương lai của chính mình.
Nỗi lo thực sự của người lao động hôm nay không phải thất nghiệp, mà là tụt hậu. Khi kỹ năng thay đổi nhanh hơn thu nhập, giá trị nghề nghiệp mới là “tài sản” cần được bảo toàn. Nếu môi trường làm việc không giúp họ học hỏi và nâng cấp liên tục, họ hiểu rằng rủi ro đang âm thầm tăng lên. Nhân sự giỏi rời đi khi họ không thấy mình trong bức tranh dài hạn của doanh nghiệp. Khi tổ chức thiếu tầm nhìn rõ ràng, thiếu lộ trình phát triển năng lực và chỉ xoay quanh mục tiêu ngắn hạn, cảm giác bất an sẽ tích tụ. Mức tăng lương hấp dẫn có thể giữ chân họ một thời gian, nhưng không thể thay thế niềm tin chiến lược.
Vì vậy, thương hiệu nhà tuyển dụng không còn là hoạt động truyền thông đơn lẻ. Nó phải gắn với câu chuyện chiến lược của doanh nghiệp. Người lao động quan sát cách lãnh đạo nói về tương lai, cách tổ chức đầu tư cho học tập và cách doanh nghiệp chuẩn bị cho biến động. Họ cần một tầm nhìn đủ rõ để tin rằng mình đang đi đúng hướng.
Trong bối cảnh này, cảm nhận về sự ổn định trở thành lợi thế cạnh tranh lớn nhất. Ổn định không phải là đứng yên. Ổn định là thay đổi có kế hoạch và có đầu tư dài hạn vào con người. Doanh nghiệp nào chứng minh được điều đó sẽ tạo ra niềm tin bền vững. Cho nên, sau Tết không chỉ là mùa tuyển dụng. Đó là mùa định vị tương lai.
Doanh nghiệp nào trả lời thuyết phục câu hỏi “Ở lại đây có phải là quyết định chiến lược cho tương lai của tôi không?” sẽ thắng trong cuộc chiến nhân tài, không phải bằng chi phí cao hơn, mà bằng một tầm nhìn đáng tin hơn.
Và tầm nhìn đó, nói theo kiểu 3 chân trời của McKinsey, phải có cái nhìn dài hơi hơn, định nghĩa tổ chức mình sẽ như thế nào trong 10, 5 và 3 năm nữa và thuyết phục nhân viên tin tưởng vào tầm nhìn đó.
NTS
Warren Buffett từng chỉ ra rằng trong suốt sự nghiệp của mình, ông đã mua khoảng 500 cổ phiếu, nhưng phần lớn lợi nhuận lại đến từ chỉ … 10 cổ phiếu trong số đó.
Munger cũng từng nói rằng nếu nhìn lại tất cả các thương vụ của Berkshire trong suốt 50–60 năm, mà loại bỏ 5 thương vụ thành công nhất, thì mức sinh lời còn lại chỉ ở mức trung bình.
Điều này đúng với hầu hết mọi lĩnh vực: phần lớn kết quả vượt trội thường đến từ một số rất ít quyết định.
Với Berkshire cũng vậy, phần lớn thành công đến từ một thiểu số rất nhỏ những gì họ đã làm: See Candy, Cocacola, Apple, American Express
Nếu bạn là nhà đầu tư, và thực tế không diễn ra theo cách đó, thì bạn phải chấp nhận rằng sẽ có rất nhiều thứ không hiệu quả. Nhiều khoản đầu tư sẽ thất bại.
Với nhiều người, điều đó có thể phá hủy cái tôi, làm tổn thương niềm tin của họ, thậm chí làm lung lay niềm tin của những người góp vốn. Bởi vì họ sẽ phải nói rằng: “Chúng tôi chọn 10 cổ phiếu, 3 cái phá sản, 4 cái chỉ ở mức bình thường, nhưng có 1 cái mang lại kết quả vượt trội.”
Rất nhiều người không thể chịu đựng được kiểu biến động như vậy.
Vì thế, việc chấp nhận rằng đầu tư luôn là một cuộc chơi được quyết định bởi số ít trường hợp doanh nghiệp xuất sắc — một “cuộc chơi long tail đuôi dài” — là điều vô cùng quan trọng. Quan trọng không chỉ ở chiến lược dài hạn, mà còn ở tâm lý.
H.H
Kẻ nguy hiểm nhất trên thị trường!
Sau gần 8 năm giao dịch, tôi nhận ra thị trường không đánh bại bạn bằng sự phức tạp. Nó đánh bại bạn bằng sự không chắc chắn.
Phần lớn nhà giao dịch thua lỗ không phải vì thiếu chiến lược, mà vì thiếu khả năng chịu đựng trạng thái “không chắc chắn”. Không biết lệnh này có thắng hay không. Không biết chuỗi thua sẽ kéo dài bao lâu. Không biết hệ thống còn hiệu quả trong giai đoạn thị trường mới hay không. Chính sự mơ hồ đó bào mòn đi tính kỷ luật và kiên trì của họ.
Huyền thoại võ thuật Trung Quốc Lý Tiểu Long từng có một câu nói nổi tiếng rằng: “Tôi không sợ người luyện 10.000 cú đá, tôi chỉ sợ người luyện 1 cú đá 10.000 lần”. Cho đến ngày nay, câu nói ấy không chỉ còn được người đời nhắc tới, mà nó đã trở thành một triết lý, một lời dạy kinh điển khi nó đúng trong hầu hết mọi lĩnh vực, dĩ nhiên là lại càng đặc biệt đúng trong trading. Việc thành thạo, nhuần nhuyễn một kỹ năng nào đó, thậm chí là đạt tới trình độ thượng thừa ở kỹ năng đó sẽ giúp cho nhà đầu tư trở nên mạnh mẽ và gặt hái được những thành tích cao.
Trong lý thuyết tài chính, lợi nhuận là phần thưởng cho việc chấp nhận rủi ro. Rủi ro lớn, lợi nhuận lớn - rủi ro thấp, lợi nhuận thấp.
Nhưng trong thực tế giao dịch, lợi nhuận là phần thưởng cho việc chấp nhận sự bất định có kiểm soát.
Hai khái niệm này không giống nhau. Rủi ro có thể đo lường bằng con số; bất định thì không.
Một hệ thống có kỳ vọng dương (positive expectancy) chỉ phát huy tác dụng nếu được thực thi đủ lâu. Điều này đòi hỏi khả năng lặp lại hành vi đúng trong môi trường luôn biến động. Vấn đề không nằm ở một lệnh đơn lẻ, mà ở chuỗi 200–500 lệnh. Nếu bạn thay đổi cách vào lệnh chỉ vì sau ba lần thua liên tiếp, có thể nói rằng: bạn chưa từng kiên trì giao dịch theo chiến lược đó — bạn chỉ giao dịch cảm xúc của mình.
Tôi từng mất tiền không phải vì phân tích sai, mà vì phá vỡ quy tắc giao dịch khi lợi nhuận chưa xuất hiện đủ nhanh.
Thị trường không dành phần thưởng cho những kẻ nóng vội và mong muốn làm giàu nhanh. Nó thưởng cho người có tư duy làm chủ xác suất và kỷ luật - kiên trì hành vi có sự lặp lại ổn định.
“Người nguy hiểm nhất” trên thị trường là người:
-Chấp nhận rằng mỗi lệnh chỉ là một mẫu thử trong phân phối xác suất.
-Giữ nguyên mức rủi ro, nhất quán dù vừa thắng lớn hay vừa thua đau.
-Tiếp tục thực thi kế hoạch và chiến lược khi phần thưởng còn chưa rõ ràng.
Trong dài hạn, lợi thế nhỏ nhưng được lặp lại bền bỉ sẽ đánh bại sự thông minh thiếu ổn định. Thị trường là trò chơi của những người tồn tại đủ lâu để lợi thế của họ được thể hiện.
Và để tồn tại, bạn phải chịu được cảm giác không chắc chắn lâu hơn đám đông ngoài kia.
(F.R)
