Chủ tịch Fed Kevin Warsh và thông điệp “giá dính”: Vì sao lãi suất cao còn ở lại lâu hơn thị trường nghĩ
Hai ngày điều trần liên tiếp trước Hạ viện và Thượng viện Mỹ của tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Kevin Warsh đã phát đi một loạt tín hiệu quan trọng mà giới đầu tư toàn cầu, trong đó có nhà đầu tư Việt Nam, cần nghiêm túc nhìn nhận khi hoạch định chiến lược cho nửa cuối năm.
Điểm nhấn xuyên suốt trong các phát biểu của ông Warsh là sự kiên định gần như tuyệt đối với mục tiêu đưa lạm phát về ngưỡng 2%, bất chấp việc lạm phát Mỹ đã hạ nhiệt đáng kể trong hai tháng gần đây. Ông thẳng thắn gọi tình trạng lạm phát cao kéo dài suốt nhiều năm qua là một thứ gánh nặng bất công đè lên vai người dân và doanh nghiệp, đồng thời khẳng định Ủy ban Thị trường Mở Liên bang sẽ không khoan nhượng với bất kỳ sự trì trệ nào trong tiến trình đưa giá cả trở lại trạng thái ổn định. Đáng chú ý, dù dữ liệu giá tiêu dùng và giá sản xuất công bố ngay trong tuần điều trần cho thấy xu hướng cải thiện, vị tân Chủ tịch vẫn tỏ ra thận trọng, không xem đây là dấu hiệu để nới lỏng chính sách sớm.
Một điểm khác biệt rõ rệt so với phong cách điều hành trước đây là việc Fed dưới thời ông Warsh gần như từ bỏ cách tiếp cận định hướng thị trường bằng các cam kết chi tiết về lộ trình lãi suất. Thay vào đó, mọi quyết định sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến thực tế của các chỉ báo kinh tế cốt lõi. Cách tiếp cận này khiến thị trường khó có thể dự đoán chính xác thời điểm đảo chiều chính sách, đồng thời buộc nhà đầu tư phải quen dần với trạng thái thiếu vắng những tín hiệu rõ ràng từ phía ngân hàng trung ương.
Về tính độc lập của Fed, ông Warsh nhiều lần nhấn mạnh các quyết định chính sách sẽ chỉ dựa trên dữ liệu và phân tích chuyên môn, không chịu chi phối bởi áp lực chính trị từ bất kỳ phía nào, kể cả từ chính quyền đương nhiệm. Thông điệp này có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin của thị trường tài chính toàn cầu vào uy tín điều hành của Fed, trong bối cảnh mối quan hệ giữa Nhà Trắng và ngân hàng trung ương từng trải qua giai đoạn căng thẳng dưới thời người tiền nhiệm.
Đánh giá về sức khỏe nền kinh tế Mỹ, ông Warsh cho rằng hoạt động kinh tế đang mở rộng với nhịp độ vững chắc, thậm chí có phần tăng tốc. Động lực chính đến từ làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là xây dựng trung tâm dữ liệu và chi tiêu cho thiết bị công nghệ cao, vốn ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng trong bốn quý gần nhất. Ông cũng bày tỏ quan điểm rằng những lợi ích từ làn sóng công nghệ này sẽ dần lan tỏa rộng hơn ra toàn nền kinh tế, chứ không chỉ giới hạn ở một nhóm nhỏ các tập đoàn công nghệ lớn. Điểm trừ hiếm hoi trong bức tranh chung vẫn là thị trường nhà ở, vốn tiếp tục chịu sức ép từ mặt bằng lãi suất neo cao trong thời gian dài.
Song song với các thông điệp về chính sách tiền tệ, ông Warsh cũng công bố việc thành lập năm nhóm công tác nhằm cải tổ toàn diện cách thức Fed vận hành, bao trùm các lĩnh vực truyền thông, quản lý bảng cân đối kế toán, phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu kinh tế, đo lường năng suất từ công nghệ mới, cũng như xây dựng lại khung đo lường lạm phát. Đây được xem là bước đi mang tính bước ngoặt, đặt nền móng cho một giai đoạn cải cách sâu rộng về triết lý điều hành của ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.
Một khái niệm được nhắc đi nhắc lại trong các phát biểu của ông Warsh, và có lẽ là chìa khóa quan trọng nhất để hiểu định hướng chính sách sắp tới, chính là sự phân biệt giữa nhóm giá cả biến động nhanh như năng lượng, thực phẩm tươi sống hay giá tài sản tài chính, với nhóm giá cả có độ trễ điều chỉnh lớn như tiền thuê nhà, bảo hiểm, dịch vụ y tế, giáo dục hay tiền lương. Nhóm giá thứ hai phản ánh quán tính lạm phát trong tương lai, do gắn liền với các hợp đồng dài hạn và cấu trúc thị trường lao động vốn không thể điều chỉnh trong một sớm một chiều. Việc Fed lựa chọn tập trung xử lý nhóm giá có độ trễ này, thay vì chỉ nhìn vào các chỉ số giá biến động nhanh đang cho tín hiệu tích cực, đồng nghĩa với việc ngân hàng trung ương sẵn sàng duy trì mặt bằng lãi suất cao trong một khoảng thời gian đủ dài để các hợp đồng cũ hết hạn và được tái ký ở mức giá thấp hơn, đi kèm với kỳ vọng thị trường lao động hạ nhiệt nhẹ và kỳ vọng lạm phát dài hạn của người dân giảm xuống một cách bền vững.
Đối với nhà đầu tư, thông điệp tổng thể từ hai ngày điều trần cho thấy kịch bản lãi suất cao kéo dài hơn kỳ vọng của thị trường đang trở nên rõ nét hơn, thay vì viễn cảnh nới lỏng nhanh mà một bộ phận nhà đầu tư từng kỳ vọng trước đó. Trong bối cảnh đó, chi phí vốn toàn cầu nhiều khả năng vẫn neo ở vùng cao trong thời gian tới, tạo áp lực nhất định lên định giá các nhóm tài sản rủi ro, đặc biệt là cổ phiếu tăng trưởng, trái phiếu kỳ hạn dài và dòng vốn vào các thị trường mới nổi trong đó có Việt Nam. Đồng thời, sự thận trọng và tính khó đoán định trong điều hành của Fed cũng đòi hỏi nhà đầu tư trong nước cần theo dõi sát diễn biến tỷ giá, dòng vốn ngoại và mặt bằng lãi suất liên ngân hàng, từ đó có sự chuẩn bị chủ động cho các kịch bản biến động của thị trường chứng khoán trong nửa cuối năm.