Sự kiện giới thiệu cơ hội đầu tư của DatVietVAC hồi tháng 8 vừa qua có một chi tiết đáng chú ý: HIEUTHUHAI xuất hiện không chỉ với tư cách nghệ sĩ, mà còn là cổ đông của công ty. Đây là người đã gắn bó với DatVietVAC hơn 5 năm, từ một gương mặt trẻ trở thành nghệ sĩ hàng đầu thị trường hiện nay.
Trên sân khấu, thay vì nhắc lại biệt danh quen thuộc mà cộng đồng mạng hay gọi, anh chọn giới thiệu mình bằng một danh xưng khác – cổ đông DatVietVAC – và cho biết đây là điều anh tự hào, phản ánh niềm tin đặt vào doanh nghiệp từ ngày đầu đến nay.
Không phải câu chuyện mới trên thế giới
Việc nghệ sĩ nắm cổ phần công ty giải trí mình gắn bó không phải là mô hình mới. Tại Hàn Quốc, SM Entertainment từng phát hành cổ phiếu cho 48 nghệ sĩ và diễn viên trực thuộc vào năm 2012, giá trị khoảng 980 triệu won, với những cái tên như BoA, Kangta cùng các thành viên TVXQ, Super Junior, SNSD, SHINee, f(x). Riêng Kangta sau đó còn tiến xa hơn khi giữ vai trò giám đốc sáng tạo, nhà sản xuất và phụ trách một hãng nhạc trực thuộc SM.
Đến 2020, trước thềm IPO, Big Hit Entertainment (nay là HYBE) cũng trao gần 479.000 cổ phiếu phổ thông cho 7 thành viên BTS, tương đương khoảng 9,23 tỷ won – động thái được lý giải là nhằm củng cố quan hệ hợp tác dài hạn với nhóm nghệ sĩ chủ lực.
Điểm mấu chốt không nằm ở việc nghệ sĩ mua cổ phiếu – ai cũng có thể phân bổ tài sản vào nhiều doanh nghiệp. Điều khác biệt là khi họ chọn chính nơi đang đầu tư sự nghiệp và tạo ra giá trị thương mại của mình để trở thành cổ đông. Lúc đó, lợi ích của nghệ sĩ và lợi ích tăng trưởng doanh nghiệp bắt đầu gắn liền với nhau.
Trong mô hình giải trí dựa trên IP, cát-xê hay thù lao biểu diễn chỉ phản ánh giá trị từng dự án đơn lẻ. Nhưng sức hút của nghệ sĩ thực chất tạo ra nhiều lớp doanh thu hơn thế – từ âm nhạc, nội dung, concert, quảng cáo đến merchandise, fandom. Khi nắm cổ phần, nghệ sĩ có thêm động lực gắn bó với kết quả kinh doanh dài hạn, không chỉ dừng ở từng hợp đồng hay mùa chương trình.
Với cổ đông, đây là một cơ chế tăng tính đồng thuận lợi ích: doanh nghiệp phát triển thì giá trị cổ phần tăng, nghệ sĩ vẫn tiếp tục là lực lượng tạo nội dung và doanh thu cho hệ sinh thái.
Tất nhiên, sở hữu cổ phần không phải là bảo chứng cho sự gắn bó lâu dài – chất lượng quản lý, cơ hội nghề nghiệp và không gian sáng tạo vẫn là yếu tố quyết định. Nhưng nhìn từ các case SM, HYBE, việc nghệ sĩ bước vào cơ cấu cổ đông phản ánh một xu hướng nhất quán trong ngành giải trí dựa trên IP: từ vai trò người nhận thu nhập, nghệ sĩ dần chuyển sang vai trò người đồng hành, cùng chia sẻ thành quả tăng trưởng với doanh nghiệp.
Trường hợp HIEUTHUHAI tại DatVietVAC có thể đặt trong khung tham chiếu này. Giá trị thực sự của mô hình, xét cho cùng, phụ thuộc vào cách quyền sở hữu được cấu trúc, mức độ gắn kết lợi ích, và năng lực doanh nghiệp trong việc chuyển hóa sức hút của nghệ sĩ thành giá trị kinh tế bền vững.