Đồ thị tổng hợp từ USGS cho thấy trong số 37 khoáng sản quan trọng được theo dõi năm 2025, có 11 loại Mỹ phụ thuộc 100% vào nhập khẩu, tức không có sản xuất trong nước. Nhiều khoáng sản khác cũng có tỷ lệ phụ thuộc vượt 50% nhu cầu tiêu thụ.
Một số vật liệu mang tính chiến lược cao hiện được nhập khẩu hoàn toàn từ nước ngoài. Graphite và tantalum chủ yếu đến từ Trung Quốc; gallium được nhập phần lớn từ Canada; mangan chủ yếu từ Gabon; còn niobium phụ thuộc gần như tuyệt đối vào Brazil.
Ngay cả các nguyên tố chuyên dụng như scandium và yttrium – được sử dụng trong hợp kim hàng không vũ trụ, thiết bị điện tử và công nghệ quốc phòng – cũng được Mỹ nhập khẩu 100%. Điều này khiến chuỗi cung ứng dễ bị tổn thương trước các biến động địa chính trị, lệnh hạn chế xuất khẩu hoặc gián đoạn thương mại.
Uranium và “điểm nghẽn” năng lượng hạt nhân
Đối với uranium – nguyên liệu cốt lõi của điện hạt nhân – Mỹ gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung bên ngoài, với tỷ lệ nhập khẩu ròng lên tới 99%. Các nhà cung cấp chính gồm Kazakhstan, Canada và Nga.
Trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy mở rộng công suất điện hạt nhân nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và giảm phát thải, mức độ phụ thuộc này làm gia tăng rủi ro nếu xảy ra căng thẳng địa chính trị hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng.
Trung Quốc giữ vai trò then chốt
Trung Quốc giữ vị trí trung tâm trong chuỗi cung ứng khoáng sản của Mỹ. Đây là nguồn cung chính đối với nhiều vật liệu như asen, graphite, tantalum, yttrium, antimon cùng các hợp chất và kim loại đất hiếm.
Đặc biệt, đất hiếm có ý nghĩa sống còn đối với công nghệ năng lượng sạch, xe điện, tua-bin gió và nhiều hệ thống quốc phòng. Mỹ hiện phụ thuộc khoảng 67% nhu cầu đất hiếm vào nhập khẩu. Không chỉ vậy, Trung Quốc còn nắm ưu thế vượt trội trong khâu tinh chế đất hiếm toàn cầu – mắt xích có giá trị gia tăng cao và mang tính chiến lược nhất.
Do đó, rủi ro không chỉ nằm ở nguồn cung nguyên liệu thô, mà còn ở khả năng xử lý và tinh chế – lĩnh vực mà Mỹ vẫn chưa tự chủ hoàn toàn.
Khoáng sản cho chuyển dịch năng lượng: phụ thuộc sâu rộng
Sự phụ thuộc của Mỹ không chỉ giới hạn ở các khoáng sản chuyên biệt mà còn lan rộng sang nhiều kim loại công nghiệp phục vụ chuyển dịch năng lượng.
Lithium – vật liệu chủ chốt cho pin xe điện – có mức phụ thuộc nhập khẩu hơn 50%, chủ yếu từ Chile.
Cobalt có tỷ lệ phụ thuộc khoảng 79%, nguồn cung chính từ Na Uy.
Nickel phụ thuộc 41%, còn kẽm lên tới 73%, phần lớn đến từ Canada.
Ngay cả với nhôm, Mỹ cũng phải nhập khẩu khoảng 60% nhu cầu, chủ yếu từ Canada. Đối với đồng – kim loại không thể thiếu trong mở rộng lưới điện, sản xuất xe điện và phát triển hạ tầng năng lượng sạch – mức phụ thuộc đạt 57%, trong đó Chile là nhà cung cấp lớn nhất.
Thách thức an ninh kinh tế và chiến lược dài hạn
Mức độ tập trung nguồn cung vào một số quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc, làm nổi bật điểm yếu trong cấu trúc chuỗi cung ứng của Mỹ. Khi cạnh tranh toàn cầu đối với vật liệu pin, chip bán dẫn và thiết bị điện tử tiên tiến ngày càng gia tăng, nguy cơ gián đoạn hoặc bị gây sức ép thương mại trở thành mối lo hiện hữu.
Trong những năm gần đây, Washington đã thúc đẩy chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, khuyến khích khai thác trong nước, tăng cường hợp tác với các đồng minh và đầu tư vào công nghệ tái chế. Tuy nhiên, việc xây dựng năng lực khai thác và tinh chế khoáng sản cần nhiều thời gian, vốn đầu tư lớn và phải đối mặt với các rào cản môi trường.
Thực trạng phụ thuộc cao vào nhập khẩu 37 khoáng sản quan trọng cho thấy an ninh tài nguyên đang trở thành một trụ cột then chốt trong chính sách công nghiệp và chiến lược cạnh tranh công nghệ của Mỹ trong thập kỷ tới.
Tải lên: image.png(1)…
