BỆNH ĂN XỔI?
Một trong những căn bệnh phổ biến nhất của thời đại này là sự mất kiên nhẫn.
Chúng ta sống trong một thế giới mà chỉ cần vài giây là có thể nhận được câu trả lời từ công cụ tìm kiếm, vài phút là có thể gọi đồ ăn tận cửa, vài cú chạm là có thể mua bất cứ thứ gì mình muốn. Dần dần, con người bắt đầu tin rằng mọi thành quả đều phải đến thật nhanh.
Nhưng cuộc đời lại không vận hành theo tốc độ của công nghệ.
Một người nông dân gieo hạt xuống đất không dành những ngày tiếp theo để đào lên kiểm tra xem bộ rễ đã mọc được bao nhiêu. Họ tưới nước, bón phân, nhổ cỏ và chờ đợi. Không phải vì họ thụ động. Ngược lại, họ hiểu rất rõ rằng có những quy luật không thể thúc ép.
Kinh doanh cũng vậy. Nhiều người mở một cửa hàng rồi thất vọng sau vài tuần vắng khách. Nhiều người chạy quảng cáo vài ngày không thấy đơn hàng liền kết luận thị trường không có nhu cầu. Nhiều người gửi vài lời đề nghị hợp tác không được phản hồi rồi cho rằng sản phẩm của mình không đủ tốt.
Vấn đề không nằm ở thị trường. Vấn đề nằm ở chỗ họ đang đòi hỏi thành quả của một mùa vụ trong khi mới chỉ hoàn thành công việc của vài ngày gieo trồng.
Người tiêu dùng không mua sản phẩm ngay lần đầu nhìn thấy nó. Họ quan sát. Họ so sánh. Họ nghi ngờ. Họ chờ thêm một thời gian để xem doanh nghiệp đó có còn tồn tại hay không.
Trong một xã hội mà niềm tin ngày càng khan hiếm, khách hàng thường mua sự tin cậy trước khi mua sản phẩm. Bởi vậy, phần lớn công việc quan trọng nhất trong kinh doanh lại là những việc không tạo ra kết quả tức thời.
Đó là những bài viết không ai tương tác. Những cuộc gặp chưa đem về hợp đồng. Những khách hàng tiềm năng vẫn đang im lặng. Những tháng ngày xây dựng uy tín mà chưa nhìn thấy doanh thu tương xứng.
Nhìn từ bên ngoài, tất cả đều giống như sự chậm chạp.
Nhưng thiên nhiên chưa bao giờ nhầm lẫn giữa chậm chạp và từng bước trưởng thành.
Tre mất nhiều năm chỉ để phát triển bộ rễ dưới lòng đất. Cây cổ thụ cần hàng chục năm để tạo nên tán lá đủ lớn. Những doanh nghiệp tồn tại hàng chục năm cũng trải qua một quá trình tương tự. Người ta thường nhìn thấy trái ngọt vào cuối câu chuyện mà quên mất quãng thời gian âm thầm chuẩn bị ở phần đầu.
Có lẽ đó là khác biệt lớn nhất giữa người làm kinh doanh lâu năm và người mới bắt đầu.
Người mới luôn hỏi: “Bao giờ tôi sẽ thu hoạch?”
Người từng trải lại hỏi: “Hôm nay tôi đã gieo thêm được gì?”
Vì họ hiểu rằng thành công hiếm khi xuất hiện như một khoảnh khắc bùng nổ. Nó thường là kết quả của hàng ngàn việc nhỏ được làm đúng trong một khoảng thời gian đủ dài.
Mùa màng không đến vì người nông dân sốt ruột.
Nó đến vì người nông dân vẫn ra đồng mỗi ngày, ngay cả khi cánh đồng chưa cho thấy bất kỳ dấu hiệu nào của một vụ mùa bội thu.
(Bài của khách trên trang Góc nhìn Alan)
Người biết đợi thời, thường đi rất xa.
Trong đời, không phải ai giỏi cũng đi xa. Đi xa hay không, nhiều khi không nằm ở năng lực. Mà nằm ở khả năng chờ đợi.
Người không biết đợi thời thường nóng vội. Thấy người khác tiến liền muốn tiến. Thấy cơ hội lóe lên liền muốn chộp. Nhưng thời chưa chín mà đã vội hái, quả chưa ngọt đã hái sớm, kết cục thường là vừa mệt, vừa hụt.
Người biết đợi thời không phải người chậm chạp. Mà là người tỉnh táo. Họ nhìn thấy cơ hội rất sớm. Nhưng không bước ra quá sớm. Họ biết khi nào nên tích lực. Khi nào nên lùi một bước để tránh va đập không cần thiết.
Trong Kinh Dịch, quẻ Tiệm nói về sự tiến lên từ từ. Như chim bay xa phải nhờ gió thuận. Như cây lớn phải qua nhiều mùa nắng mưa.
Không có gì bền mà lại đến trong vội vàng. Thứ đến quá nhanh, thường cũng rời đi rất nhanh.
Người biết đợi thời hiểu một điều: thời chưa đến thì giữ mình. Thời đến rồi thì không chùn tay. Có người nhìn vào sẽ thấy họ đi chậm. Đến lúc ngoảnh lại, mới phát hiện họ đã đi rất xa từ lúc nào.
Một đời người, đi nhanh chưa chắc đã bền.
Biết đợi đúng lúc, mới thật sự là người đi đường dài.
Trong cuốn Huyền Cơ - Thuật đọc vị nhân tâm có câu: “Khi bạn thấu thị được trò chơi, trò chơi không còn điều khiển được bạn nữa.”
NTT
THỨ ĐẮT NHẤT TRÊN THỊ TRƯỜNG KHÔNG PHẢI CỔ PHIẾU. ĐÓ LÀ SỰ NÓNG VỘI.
Mỗi nhà đầu tư đều muốn giàu nhanh. Đó là lý do các câu chuyện về cổ phiếu tăng gấp đôi, gấp ba luôn thu hút sự chú ý nhiều hơn những doanh nghiệp âm thầm tăng trưởng trong nhiều năm. Thị trường hiểu rất rõ tâm lý này và thường xuyên “thưởng” cho những người nóng vội bằng cảm giác hưng phấn ngắn hạn trước khi gửi hóa đơn thanh toán sau đó.
Mohnish Pabrai từng nói rằng đầu tư không phải là cuộc thi xem ai hành động nhiều nhất. Thực tế, phần lớn thành công đến từ khả năng chờ đợi. Khi không có cơ hội hấp dẫn, ông sẵn sàng giữ tiền mặt thay vì cố gắng tìm lý do để giải ngân.
Đây là điều rất khó thực hiện. Con người luôn có xu hướng cảm thấy mình phải làm gì đó. Khi thị trường tăng mạnh, chúng ta sợ bỏ lỡ cơ hội. Khi thị trường giảm sâu, chúng ta sợ mất tiền. Trong cả hai trường hợp, cảm xúc đều thúc đẩy hành động.
Nhưng lợi nhuận đầu tư thường đến từ những quyết định được đưa ra trong trạng thái bình tĩnh nhất. Một cổ phiếu tốt không trở thành khoản đầu tư tốt chỉ vì người khác đang mua nó. Ngược lại, một doanh nghiệp bị thị trường lãng quên không trở thành cơ hội chỉ vì giá đã giảm mạnh.
Nhà đầu tư giỏi không mua vì hưng phấn. Họ mua khi giá đủ hấp dẫn so với giá trị. Và phần lớn thời gian, họ chỉ đơn giản là chờ đợi thời điểm đó xuất hiện.
Trên thị trường, kiên nhẫn không phải đức tính đạo đức. Đó là một lợi thế tài chính.
Happylive
Có một hiện tượng trên thị trường: người ở thành phổ đi mua đất tỉnh, tài chính dưới 1 tỷ, mà giao dịch thường diễn ra rất nhanh.
Nhanh đến mức nhiều người địa phương nhìn vào rồi thắc mắc: “Không biết họ nhiều tiền hay liều quá?”
Nếu quan sát kỹ sẽ thấy vấn đề không nằm ở tiền.
Đầu tiên là: Số tiền mang đi đầu tư đó không phải là tài sản cả đời. Nó chỉ là một phần tiền tích lũy, một khoản phòng thủ, thậm chí là tiền nhàn rỗi đang nằm yên trong ngân hàng. Khi bước vào một thương vụ mà nếu sai cũng không ảnh hưởng đến cuộc sống hiện tại, con người ta sẽ ra quyết định rất quyết đoán. Không sợ, không căng, không cần phải cân đo từng ly.
Điều thứ hai là họ không mua bằng cảm xúc.
Trước khi xuống tiền, họ đã tự trả lời xong những phân tích cơ bản: pháp lý có rõ không, đường có đi được không, khu này 5–10 năm nữa có dân ở không, và nếu cần bán lại thì ai là người mua tiếp theo…
Khi những điều đó đã đạt ngưỡng chấp nhận, họ không cần phải đi thêm ba bốn miếng đất khác để so cho “chắc ăn”. Vì càng đi nhiều, sự chắc chắn càng biến thành do dự.
Nhiều người nghĩ rằng họ có kiến thức cao siêu, đọc bản đồ quy hoạch như đọc báo sáng. Thực ra không hẳn.
Thứ họ có chỉ là đủ kiến thức để biết cái gì không nên mua:
Không sổ thì bỏ,
Đường mù thì bỏ,
Đất không có khả năng ở thì bỏ…
Loại được tám phần rủi ro rồi, hai phần còn lại chỉ là câu chuyện giá và thời điểm.
Lúc này, việc chốt hay không chốt không còn là nỗi sợ, mà là bài toán cơ hội.
Người chốt nhanh là người quen ra quyết định. Công việc hằng ngày của họ là chọn, là bỏ, là chịu trách nhiệm. Chậm một nhịp là mất cơ hội, nên họ hình thành phản xạ mua trước – chỉnh sau. Họ hiểu rằng cơ hội tốt không đứng đợi người còn đang phân vân.
Trong khi đó, người mua chậm thường không phải vì nghèo hơn, mà vì đang dồn quá nhiều kỳ vọng vào một thương vụ. Một tỷ là tất cả vốn liếng, là hy vọng đổi đời, là nỗi sợ sai lầm. Càng sợ sai thì càng đứng yên, và càng đứng yên thì thị trường càng đi qua mình.
Vậy nên nếu hỏi vì sao người thành phố mua đất tỉnh dưới 1 tỷ mà chốt nhanh, câu trả lời không nằm ở việc họ nhiều tiền hay giỏi hơn ai. Đơn giản là vì với họ, đó là một quyết định đầu tư. Còn với nhiều người khác, đó là một quyết định sinh mệnh. Hai tâm thế khác nhau thì tốc độ ra quyết định sẽ không bao giờ giống nhau.
T. 2k3
Một ngày trong hedge fund có thể nhàm chán tới mức khó tin.
Nhiều khi nó chỉ là đọc báo cáo, gọi broker, kiểm tra exposure, xem lại leverage, rà soát danh mục, tranh luận một thesis đã viết đi viết lại rất nhiều lần, rồi cuối cùng quyết định giảm size, tăng hedge, hoặc không làm gì hết.
Nghe thì kỳ, nhưng trong tài chính lớn, không làm gì đôi khi lại là một quyết định rất quan trọng. Không làm gì không có nghĩa là không biết làm gì. Nhiều khi là vì chưa đủ điều kiện hành động. Chưa đủ edge. Chưa đủ thanh khoản. Chưa đủ xác nhận. Hoặc thị trường đang quá nhiễu, cố chen vô chỉ làm cho vị thế trở nên mệt mỏi hơn.
Thực ra hedge fund không phải chỉ có một nhóm trader ngồi bấm lệnh. Một quỹ nghiêm túc thường có rất nhiều bộ phận khác nhau. Mỗi bộ phận chịu một phần trách nhiệm riêng. Nhìn bên ngoài thì có vẻ đơn giản, nhưng bên trong là cả một hệ thống vận hành rất chặt chẽ.
Đầu tiên là portfolio manager.
Có thể hiểu đơn giản đây là người chịu trách nhiệm chính với danh mục. Họ không chỉ hỏi hôm nay mua gì hay bán gì. Họ phải hỏi danh mục đang chịu rủi ro ở đâu, vị thế nào đang quá lớn, vị thế nào đang bị thị trường định giá sai, vị thế nào lời rồi nhưng bắt đầu nguy hiểm, vị thế nào lỗ rồi nhưng thesis vẫn chưa gãy.
Portfolio manager phải quyết định size. Đây là chuyện rất quan trọng. Cùng một ý tưởng, vào size nhỏ thì chịu được nhiễu. Vào size lớn quá thì chỉ cần thị trường đi ngược một đoạn cũng đủ làm cả quỹ mệt mỏi. Thành ra, nhiều khi vấn đề không phải là đúng hay sai, mà là đúng với quy mô bao nhiêu.
Nhiều người ngoài nhìn vào thường chỉ hỏi lệnh đó lời hay lỗ. Nhưng trong quỹ, người ta còn hỏi nếu sai thì mất bao nhiêu, nếu sai liên tục thì danh mục còn chịu nổi không, nếu investor rút vốn thì có phải bán tài sản vào lúc bất lợi không.
Tiếp theo là research analyst.
Nhóm này làm công việc nghiên cứu. Nếu quỹ đánh cổ phiếu thì họ đọc báo cáo tài chính, nghe earnings call, bóc doanh thu, biên lợi nhuận, dòng tiền, nợ vay, chi phí vốn, kế hoạch mở rộng, rủi ro ngành và chất lượng ban lãnh đạo. Nếu quỹ đánh macro thì họ đọc lãi suất, lạm phát, trái phiếu, tiền tệ, hàng hóa, dữ liệu việc làm, chính sách ngân hàng trung ương và dòng vốn quốc tế.
Nghe thì có vẻ cao siêu, nhưng công việc hằng ngày của analyst nhiều khi rất thủ công. Đọc. Ghi chú. So số. Kiểm tra giả định. Viết lại thesis. Rồi tự hỏi mình có đang tin vào một câu chuyện quá thuận tai hay không.
Đôi khi một báo cáo dài mấy chục trang sau cùng chỉ để trả lời một câu rất đơn giản: ý tưởng này còn đáng giữ không.
Kế bên là trading desk hoặc execution desk.
Đây là nơi trực tiếp xử lý lệnh. Nhưng bấm lệnh trong hedge fund không giống kiểu thấy giá đẹp rồi bấm mua bán cho xong. Với lệnh quy mô lớn, nếu làm quá lộ liễu thì thị trường có thể phản ứng ngược lại ngay. Giá có thể bị đẩy lên trước khi mua đủ. Giá có thể bị đạp xuống trước khi bán đủ. Broker có thể nhìn ra ý đồ. Những bên khác cũng có thể đánh hơi được dòng tiền.
Vì vậy trader phải chia lệnh, chọn thời điểm, chọn nơi khớp lệnh, gọi broker, dùng thuật toán giao dịch, né thời điểm thanh khoản mỏng và hạn chế làm lộ dấu vết. Có khi portfolio manager muốn mua một tài sản với quy mô rất lớn, nhưng trading desk phải xử lý từ từ, có trật tự, không làm cho chính mình bị thiệt vì vào lệnh quá thô.
Đây là phần rất ít người ngoài để ý. Ý tưởng đúng là một chuyện. Nhưng thực thi không khéo thì lợi thế có thể bị mất ngay trong quá trình vào lệnh.
Rồi tới risk management.
Risk team không có nhiệm vụ làm cho ai vui. Họ có nhiệm vụ hỏi những câu khó nghe. Nếu USD tăng mạnh thì danh mục mất bao nhiêu. Nếu lợi suất trái phiếu Mỹ tăng nhanh thì vị thế nào bị ảnh hưởng nặng hơn. Nếu dầu giảm mạnh trong một đêm thì tài sản nào bị kéo theo. Nếu cổ phiếu và trái phiếu cùng giảm thì lớp hedge hiện tại còn hiệu quả không. Nếu investor muốn rút vốn thì tài sản nào bán trước, tài sản nào không bán được ngay.
Nhiều khi trong phòng họp, người đưa ra ý tưởng nói rất hay. Thesis nghe rất hợp lý. Dữ liệu nhìn cũng có sức thuyết phục. Nhưng risk team chỉ hỏi một câu là không khí khác liền.
Nếu sai thì sao?
Câu đó nghe đơn giản, nhưng ở cấp độ hedge fund, nó là câu hỏi sinh tử. Vì quỹ không chỉ sợ mất tiền. Quỹ còn sợ mất khả năng tiếp tục tồn tại. Nếu drawdown quá sâu, investor rút vốn. Nếu leverage quá cao, broker siết margin. Nếu tài sản quá kém thanh khoản, muốn thoát cũng không thoát được với giá hợp lý. Khi đó, một ý tưởng có thể đúng về dài hạn nhưng vẫn gây tổn thất rất nặng trong ngắn hạn.
Kế tiếp là operations, hay nhiều người gọi là bộ phận vận hành. Operations kiểm tra lệnh đã khớp chưa, settlement có đúng không, tài sản có về đúng tài khoản không, collateral đã chuyển chưa, phí vay cổ phiếu có bị tính sai không, dữ liệu từ broker có khớp với dữ liệu nội bộ không, NAV cuối ngày có bị lệch không.
Nói dễ hiểu hơn, một quỹ có thể có ý tưởng rất tốt, nhưng nếu vận hành sai thì vẫn gặp rắc rối. Giao dịch sai, đối soát sai, ghi nhận sai, thanh toán sai, tất cả đều có thể tạo ra hậu quả rất mệt mỏi.
Trong tài chính lớn, sai một con số nhỏ trên hệ thống đôi khi không còn là chuyện nhỏ nữa. Vì phía sau nó là tiền thật, nghĩa vụ thật, báo cáo thật và trách nhiệm pháp lý thật.
Rồi tới finance và accounting.
Bộ phận này lo tính NAV, tính lợi nhuận, tính phí quản lý, tính phí hiệu suất, ghi nhận lời lỗ, chuẩn bị báo cáo cho investor và làm việc với kiểm toán. Người ngoài thường chỉ nhớ hedge fund qua những cú trade lớn, nhưng bên trong quỹ, từng con số phải được đối chiếu rất cẩn thận.
Investor bỏ tiền vào quỹ không chỉ cần nghe câu chuyện hay. Họ cần biết tiền của họ đang được ghi nhận chính xác ra sao, tháng này lời lỗ thế nào, phí tính như thế nào, rủi ro biến động ra sao và danh mục đang nằm trong khung đã cam kết hay không.
Kế tiếp là legal và compliance.
Nhiều người nghĩ hedge fund tự do hơn quỹ truyền thống nên muốn làm gì cũng được. Thực ra không phải vậy. Tự do hơn không có nghĩa là không có kỷ luật pháp lý.
Legal và compliance phải kiểm tra nhà đầu tư có đủ điều kiện tham gia không, giao dịch có phù hợp quy định không, báo cáo pháp lý có đúng hạn không, thông tin quỹ sử dụng có hợp lệ không, nhân viên có trao đổi gì nhạy cảm với broker không, email và tin nhắn có vượt qua lằn ranh không.
Ở thế giới này, một quyết định sai về pháp lý có thể làm tổn hại uy tín rất nặng. Vì vậy bộ phận này thường âm thầm, nhưng vai trò rất quan trọng.
Rồi còn investor relations.
Đây là bộ phận làm việc với nhà đầu tư. Khi quỹ lời, họ giải thích vì sao lời. Khi quỹ lỗ, họ càng phải giải thích rõ ràng hơn. Khi drawdown xuất hiện, họ phải nói cho investor hiểu điều gì đang xảy ra, chiến lược có còn nguyên vẹn không, rủi ro có nằm trong khung kiểm soát không, và quỹ đang xử lý ra sao.
Nghe thì giống chăm sóc khách hàng, nhưng thật ra investor relations là tuyến giữ niềm tin. Trong thời điểm thị trường bất lợi, nếu investor không hiểu chuyện gì đang xảy ra, họ có thể rút vốn đúng lúc quỹ cần thời gian nhất. Mà trong hedge fund, thời gian nhiều khi quý không kém vốn.
Bây giờ còn có thêm tech, quant và data nữa ngày xưa thì hỏng có
Nhóm này lo hệ thống dữ liệu, mô hình định lượng, backtest, tín hiệu giao dịch, dashboard rủi ro, thuật toán execution, pipeline tin tức và alternative data. Họ không phải lúc nào cũng là người quyết định mua bán, nhưng họ giúp người ra quyết định nhìn thị trường rõ ràng hơn, nhanh hơn và có hệ thống hơn.
Thời nay mà một quỹ không có dữ liệu tốt thì rất bất lợi. Dữ liệu phải sạch. Hệ thống phải ổn định. Mô hình phải được kiểm tra. Dashboard phải phản ánh đúng rủi ro thật. Nếu dữ liệu sai, quyết định sau đó cũng rất dễ sai theo.
Nhìn chung, một hedge fund bên trong không phải chỉ có trader. Nó có portfolio manager, analyst, trader, risk manager, operations, finance, accounting, legal, compliance, investor relations, tech, quant và data. Tùy quy mô quỹ mà các bộ phận này có thể tách riêng hoặc một người phải kiêm nhiều việc. Nhưng về bản chất, quỹ nào nghiêm túc cũng phải xử lý đủ các mảng đó.
Vì vậy một ngày bình thường trong hedge fund nhiều khi không có gì kịch tính. Không có cú đánh lịch sử. Không có tiếng reo hò. Không có ai chứng minh mình là thiên tài. Nhiều khi chỉ có những cuộc họp dài, những bảng số liệu khó chịu, những cuộc gọi với broker, những câu hỏi về liquidity, những lần chỉnh lại exposure và những tranh luận kéo dài về một thesis chưa đủ rõ.
Có thể là buổi sáng họ bàn về lợi suất trái phiếu Mỹ. Buổi trưa kiểm tra xem USD mạnh lên đang ảnh hưởng danh mục ra sao. Buổi chiều gọi broker hỏi thị trường options đang pricing điều gì. Gần cuối ngày risk team yêu cầu giảm bớt vị thế vì correlation bắt đầu xấu đi. Sau cùng, cả ngày trôi qua mà quỹ không vào thêm lệnh nào đáng kể.
Người ngoài nhìn vô có thể nghĩ nghề này là một cái nghề hào nhoáng nhưng thật ra nó chán vô cùng đôi khi chỉ ngồi coi tv cả ngày rồi về.
Đây là điểm mình thấy đáng suy nghĩ nhất. Trong thị trường, ai cũng muốn hành động. Ai cũng muốn tìm kèo. Ai cũng muốn có một nhận định thật mạnh mẽ. Nhưng ở cấp độ chuyên nghiệp, nhiều khi người ta chẳng làm gì cả.
Một vị thế có thể đúng về mặt phân tích, nhưng nếu vào sai thời điểm, dùng leverage quá cao, thanh khoản quá mỏng, funding cost quá đắt, hoặc investor không đủ kiên nhẫn, thì cái đúng đó vẫn có thể trở thành một kết quả rất đau đớn.
Tài chính lớn là vậy đó. Không chỉ là chuyện đoán đúng hướng giá. Nó còn là chuyện kiểm soát quy mô vị thế, chịu được biến động, hiểu dòng tiền bắt buộc, hiểu áp lực rút vốn, hiểu broker, hiểu collateral, hiểu margin, hiểu thanh khoản và hiểu giới hạn chịu đựng của chính mình.
Có những ngày câu nói quan trọng nhất không phải là mua thêm đi.
Mà là giảm size lại.
Có những ngày câu nói quan trọng nhất không phải là thị trường sắp chạy mạnh rồi.
Mà là vị thế này đang đông quá, coi chừng bị squeeze.
Có những ngày câu nói quan trọng nhất không phải là mình đúng rồi.
Mà là nếu mình sai thì thiệt hại nằm ở đâu.
Tóm lại, hedge fund nghe thì rất hào nhoáng nhưng công việc hằng ngày bên trong nhiều khi rất nhàm chán. Ngồi yên nghe thì dễ, nhưng trong thị trường lại rất khó. Vì khi giá chạy, tin tức ồn ào, người khác khoe lợi nhuận, tâm lý rất dễ bị kéo đi. Nhưng ở một quỹ lớn, nếu không có kỷ luật đứng yên, thì rất dễ bị thị trường ép vào những quyết định mệt mỏi.
H.B
Khoảng 202x, trước khi AI bùng nổ, ngành Computer Sciences là ngành học hot nhất toàn cầu. Tại các trường đại học hàng đầu thế giới thì để được nhập học, hồ sơ phải vượt qua cạnh tranh một cách khốc liệt.
Năm nay, các sinh viên ngành CS ra trường đang vật lộn để tìm việc cho dù họ là những sinh viên xuất sắc nhất. AI đã thay đổi cuộc chơi.
Cuối những năm thập niên 90, danh sách các ngành học rất phổ biến các ngành Cử nhân Văn học, Cử nhân Lịch sử, Cử nhân Việt Nam học, hoặc Cơ khí, Chế tạo máy, Sinh học, Hóa học với các ngành Tự nhiên… những ngành nghề mà hầu hết các sinh viên hồi đó ra trường nay đều làm trái nghề hoặc khác xa những gì được học tại trường đại học.
Nhìn lướt qua các chỉ tiêu đại học của các trường đại học hiện tại, chúng ta thấy bức tranh khá tương đồng ngày xưa với rất nhiều ngành Quản trị kinh doanh, Công nghệ thông tin, Truyền thông, … những ngành nay không còn cần nhiều nhân sự đến như vậy nữa. Dám nghĩ là đa phần sinh viên ra trường sau 4 năm học chắc sẽ làm trái ngành nghề hoặc khác xa những gì đã được học tại giảng đường.
Một câu chuyện lặp lại thế hệ cuối những năm 90 đầu 2000 đã trải qua. Thời kỳ đó, bất kỳ ai có chút kiến thức chuyên ngành, có sự nhanh nhạy và hơn nữa một chút Tiếng Anh đều nhanh chóng thành công. Gần như không ai quan tâm lắm là ra trường với bằng cấp gì, thậm chí không có bằng đại học cũng chẳng sao. Rất nhiều lãnh đạo ngành CNTT hiện nay trưởng thành trong giai đoạn đó mà không hề có bằng đại học.
Ngày nay, khi làn sóng AI đổ bộ đang thay đổi cuộc chơi kinh tế mà anh Hoàng Tô vừa có bài viết rất hay trên Góc nhìn với tiêu đề “Khi trí tuệ không còn khan hiếm”. Thế hệ sắp tới sẽ lại một lần nữa chứng kiến sự khập khiễng giữa đào tạo đại học và nhu cầu xã hội.
Các ngành đang lên hiện nay như Ngôn ngữ Trung Quốc, Logistics, Quản lý công nghiệp, hay Làm đẹp thì không đủ lượng tiến sĩ chuyên ngành của Bộ GD&ĐT để tăng chỉ tiêu tuyển sinh.
Không những thế, những người giỏi lĩnh vực này cũng bị các nhà máy, xí nghiệp đang khao khát nhân lực thu hút với mức thu nhập cao hơn hẳn so với làm giảng viên đại học.
Các giảng viên đại học thế hệ 7x với tầm chục năm nữa là nghỉ hưu cũng không còn đủ thời gian để thay đổi chính mình cùng những bài giảng quen thuộc đành lên lớp với những kiến thức không còn phù hợp.
Những người sống sót tốt nhất qua những biến động (thời đại AI) này phụ thuộc vào năng lực thích nghi cao, khả năng chịu đựng và một chút may mắn.
Các bạn trẻ 2k8 năm nay thi đại học và các gia đình đang đứng trước những lựa chọn vô cùng khó khăn với sự bất định.
Đây cũng sẽ là vô vàn cơ hội mới khi thế hệ cũ an phận giữ chỗ tại các công ty kiểu cũ đang dần hết thời, các bạn trẻ sẽ bắt nhịp và sáng tạo những mô hình mới, sản phẩm mới thành công hơn nhiều thế hệ cũ.
Chúc các thí sinh 2k8 lựa chọn môi trường học tốt nhất.
Ghi nhớ một điều là 70-80% kiến thức các bạn sẽ được học sẽ thay đổi sâu sắc trong những năm tới để các bạn học tập tích cực: vừa đón nhận đào tạo trường lớp thầy cô, vừa tự mình đào tạo mình.
Đ.Q.M
ĐỪNG BAO GIỜ TIN RẰNG THỊ TRƯỜNG SẼ THƯỞNG CÔNG CHO NGƯỜI TỐT
Một trong những cú sốc đầu đời của không ít doanh nhân là phát hiện ra thị trường không hề vận hành theo những gì họ được dạy từ nhỏ.
Ở trường học, chăm học thì điểm cao. Trong gia đình, người sống tử tế thường được yêu quý hơn. Nhưng bước ra đời, đầy rẫy những người làm mọi thứ đúng đắn, sản phẩm chỉn chu vẫn phá sản; trong khi không ít kẻ khôn ngoan, nhạy bén hơn lại kiếm được bộn tiền. Điều này tạo ra một sự uất ức, vì nó chà đạp lên cảm giác công bằng vốn đã được lập trình trong đầu chúng ta từ bé.
Nhưng bạn phải chấp nhận một sự thật phũ phàng: Thị trường không có trái tim, nó chỉ có sổ sách.
Nó không phải một vị quan tòa ngồi giữa quảng trường để phân xử ai đúng ai sai. Nó cũng không phải một tổ chức từ thiện đi hỗ trợ đi phát học bổng cho những “bé ngoan” làm ăn tử t. Thị trường đơn giản chỉ là nơi hàng triệu khách hàng mỗi ngày đưa ra những quyết định rất thực dụng bằng chính đồng tiền của họ. Khách hàng bỏ tiền ra để giải quyết nỗi đau của họ, chứ không phải để bầu chọn danh hiệu đạo đức cho bạn. Và đồng tiền thì hiếm khi mang cảm xúc.
Một ý tưởng hay, một sản phẩm tốt chỉ chiếm 10% sự thành công; 90% còn lại là khả năng thực thi, là dòng tiền, là máu và mồ hôi trên trận địa phân phối.
Không ít doanh nghiệp Việt Nam từng đi qua con đường này. Họ dành nhiều năm để hoàn thiện sản phẩm, đầu tư nhà xưởng, kiểm soát chất lượng, chăm chút từng chi tiết nhỏ. Rồi một ngày nào đó, trên thị trường xuất hiện một phiên bản gần giống với giá bán thấp hơn rất nhiều. Bao bì hơi khác một chút, tên gọi na ná một chút, chất lượng kém hơn một chút, nhưng lại dễ tiếp cận hơn và xuất hiện ở nhiều nơi hơn.
Người chủ nhìn doanh số lao dốc rồi uất hận kết luận: “Xã hội này bất công, người tiêu dùng quá mù quáng!”. Không, chẳng có ai bất công cả. Chỉ là đối thủ hiểu luật chơi rõ hơn bạn. Khi rào cản gia nhập ngành của bạn quá thấp để đối thủ dễ dàng bắt chước và đè bẹp, đó là lỗi chiến lược của bạn, không phải lỗi của thị trường.
Trong kinh doanh, rất nhiều người nhầm lẫn giữa việc tạo ra giá trị và việc bảo vệ giá trị.
Nhiều người nghĩ chỉ cần làm ra thứ gì đó đủ tốt thì phần còn lại thị trường sẽ tự lo. Đó là một sự lãng mạn vô cùng tốn kém. Một sản phẩm tốt không tự bán được hàng. Một thương hiệu tốt cũng không tự bảo vệ được mình. Nếu chỉ cần chất lượng là đủ, thế giới đã không cần đến những chiến dịch marketing triệu đô, không cần những đội ngũ bán hàng “sói già”, và không cần cả luật sở hữu trí tuệ.
Nhiều doanh nhân dành cả đời để mài cho thanh kiếm của mình sắc hơn nhưng lại quên học cách giữ nó trong tay. Đến khi người khác nhặt lấy thanh kiếm ấy rồi kiếm được nhiều tiền hơn thì bắt đầu than phiền về đạo đức của xã hội. Thực tế, xã hội không thay đổi nhiều như vậy. Chỉ là cuộc chơi luôn vận hành theo cách của nó từ trước đến nay.
Đạo đức vẫn là điều cần thiết. Không ai muốn làm ăn lâu dài với những kẻ lừa đảo. Nhưng đạo đức chưa bao giờ là lợi thế cạnh tranh. Một doanh nghiệp tồn tại được không phải vì họ tốt bụng hơn đối thủ, mà vì họ xây được một hệ thống khiến đối thủ khó lấy mất khách hàng của mình hơn. Nghe có vẻ thực dụng, nhưng lịch sử kinh doanh từ Đông sang Tây gần như đều chứng minh điều đó.
Một doanh nghiệp tồn tại được không phải vì ông chủ tốt bụng hơn đối thủ, mà vì họ xây được một hệ thống giữ chân khách hàng hiệu quả hơn. Muốn làm người tốt, trước hết bạn phải sống sót đã. Một doanh nghiệp sụp đổ, kéo theo hàng trăm nhân viên mất việc, nợ nần chồng chất… thì cái “tốt bụng” mang tính lý thuyết của anh chủ lúc đó chẳng có giá trị gì.
Thương trường là nơi khiến những người ngây thơ thất vọng nhiều nhất, nhưng lại là nơi tưởng thưởng xứng đáng nhất cho những kẻ thực tế. Đã chấp nhận bước vào cuộc chơi, hãy ngừng than vãn và bớt lãng mạn lại.
Hãy nhớ kỹ: Thị trường không bao giờ tưởng thưởng cho những gì đúng đắn, nó chỉ tưởng thưởng cho những gì hiệu quả. Hiệu quả được đo bằng con số nhảy múa trong tài khoản ngân hàng và sự sống còn của doanh nghiệp, chứ không đo bằng những lời khen xã giao. Hãy giữ một cái đầu lạnh để vận hành kinh doanh, và để dành trái tim ấm áp cho gia đình sau khi đã rời phòng họp!
[Bài của khách trên trang Gocnhin Alan]
Cổ phiếu tốt chưa chắc là cổ phiếu tăng giá ngay
Đây là điều khiến rất nhiều nhà đầu tư bối rối.
Một doanh nghiệp báo lãi tăng trưởng.
Dự án triển khai thuận lợi.
Ban lãnh đạo làm việc hiệu quả.
Nhưng giá cổ phiếu vẫn đi ngang suốt nhiều tháng.
Trong khi đó, một cổ phiếu khác kết quả kinh doanh bình thường lại tăng mạnh.
Thị trường giống như một cuộc thi sắc đẹp.
Người đẹp nhất không phải lúc nào cũng đăng quang ngay.
Đôi khi người chiến thắng là người được chú ý đúng thời điểm.
Cổ phiếu cũng vậy.
Giá cổ phiếu ngắn hạn phản ánh cảm xúc.
Giá cổ phiếu dài hạn phản ánh giá trị.
Nếu doanh nghiệp liên tục tạo ra lợi nhuận, mở rộng hoạt động và gia tăng giá trị cho cổ đông, sớm hay muộn thị trường cũng sẽ nhận ra.
Điều khó nhất không phải là tìm được doanh nghiệp tốt.
Mà là giữ được niềm tin khi giá cổ phiếu chưa phản ánh điều đó.
Nhiều người bán cổ phiếu chỉ vài tháng trước khi nó bước vào chu kỳ tăng giá mạnh.
Giống như người nông dân nhổ cây lên xem rễ đã dài chưa.
Làm vậy mỗi ngày thì cây không thể lớn được.
Đầu tư là trò chơi của thời gian.
Người chiến thắng không phải người đoán đúng giá ngày mai.
Mà là người sở hữu đúng tài sản đủ lâu để giá trị được bộc lộ.
Thị trường có thể mất vài tháng hoặc vài năm để công nhận giá trị của doanh nghiệp. Nhưng khi đã công nhận, mức tăng thường nhanh hơn rất nhiều so với sự kiên nhẫn mà nhà đầu tư đã bỏ ra.
P.C
